وَبَيۡنَهُمَا حِجَابࣱۚ وَعَلَى ٱلۡأَعۡرَافِ رِجَالࣱ يَعۡرِفُونَ كُلَّۢا بِسِيمَىٰهُمۡۚ وَنَادَوۡاْ أَصۡحَٰبَ ٱلۡجَنَّةِ أَن سَلَٰمٌ عَلَيۡكُمۡۚ لَمۡ يَدۡخُلُوهَا وَهُمۡ يَطۡمَعُونَ
46
وَبَيۡنَهُمَا حِجَابࣱۚ وَعَلَى ٱلۡأَعۡرَافِ رِجَالࣱ يَعۡرِفُونَ كُلَّۢا بِسِيمَىٰهُمۡۚ وَنَادَوۡاْ أَصۡحَٰبَ ٱلۡجَنَّةِ أَن سَلَٰمٌ عَلَيۡكُمۡۚ لَمۡ يَدۡخُلُوهَا وَهُمۡ يَطۡمَعُونَ
46
أمیرالمؤمنین (علیه السلام)- عَنْ مُقَرِّنٍ، قَالَ: سَمِعْتُ أبَاعَبْدِاللهِ (علیهم السلام) یَقُولُ: جَاءَ ابْنُ‌الْکَوَّاءِ إِلَی أَمِیرِالْمُؤْمِنِینَ (علیه السلام) فَقَالَ یَا أَمِیرَالْمُؤْمِنِینَ (علیه السلام) وَ عَلَی الْأَعْرافِ رِجالٌ یَعْرِفُونَ کُلًّا بِسِیماهُمْ فَقَالَ نَحْنُ عَلَی الْأَعْرَافِ نَعْرِفُ أَنْصَارَنَا بِسِیمَاهُمْ وَ نَحْنُ الْأَعْرَافُ الَّذِی لَا یُعْرَفُ اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ إِلَّا بِسَبِیلِ مَعْرِفَتِنَا وَ نَحْنُ الْأَعْرَافُ یُعَرِّفُنَا اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ یَوْمَ الْقِیَامَهًِْ عَلَی الصِّرَاطِ فَلَا یَدْخُلُ الْجَنَّهًَْ إِلَّا مَنْ عَرَفَنَا وَ عَرَفْنَاهُ وَ لَا یَدْخُلُ النَّارَ إِلَّا مَنْ أَنْکَرَنَا وَ أَنْکَرْنَاهُ إِنَّ اللَّهَ تَبَارَکَ وَ تَعَالَی لَوْ شَاءَ لَعَرَّفَ الْعِبَادَ نَفْسَهُ وَ لَکِنْ جَعَلَنَا أَبْوَابَهُ وَ صِرَاطَهُ وَ سَبِیلَهُ وَ الْوَجْهَ الَّذِی یُؤْتَی مِنْهُ فَمَنْ عَدَلَ عَنْ وَلَایَتِنَا أَوْ فَضَّلَ عَلَیْنَا غَیْرَنَا فَإِنَّهُمْ عَنِ الصِّرَاطِ لَنَاکِبُونَ فَلَا سَوَاءٌ مَنِ اعْتَصَمَ النَّاسُ بِهِ وَ لَا سَوَاءٌ حَیْثُ ذَهَبَ النَّاسُ إِلَی عُیُونٍ کَدِرَهًٍْ یَفْرَغُ بَعْضُهَا فِی بَعْضٍ وَ ذَهَبَ مَنْ ذَهَبَ إِلَیْنَا إِلَی عُیُونٍ صَافِیَهًٍْ تَجْرِی بِأَمْرِ رَبِّهَا لَا نَفَادَ لَهَا وَ لَا انْقِطَاعَ.
امام علی ( مقرن گوید: شنیدم امام صادق (فرمود: ابن‌کواء نزد امیرمؤمنان (آمد و به او عرض کرد: «ای امیرمؤمنان (! تفسیر آیه: وَ عَلَی الأَعْرَافِ رِجَالٌ یَعْرِفُونَ کُلاًّ بِسِیمَاهُمْ چیست»؟ فرمود: «ما بر روی اعراف هستیم و ما یارانمان را با سیمای ایشان میشناسیم و ما اعراف هستیم و خدای عزّوجلّ شناخته نمیشود، مگر از راه معرفت و شناخت ما. ما اعراف هستیم که خدا در روز قیامت ما را بر روی صراط نگاه می‌دارد. هیچ‌کس وارد بهشت نمیشود، مگر آن‌کس که ما را شناخته و ما او را شناخته‌ایم و هیچ‌کس وارد آتش نمیشود، مگر کسی که ما را انکار کرده و ما نیز او را انکار کرده‌ایم. به‌درستی‌که خدای تبارک‌وتعالی اگر بخواهد، می‌تواند مردم را با خود آشنا سازد تا اینکه حدود او را بشناسند و از در او به او رجوع کنند. خدا ما را به‌عنوان باب (در) و صراط و راه و دروازه ورود به درگاه او قرار داده است. هرکه از ولایت ما منحرف شود و یا دیگران را بر ما ترجیح دهد، همانا او از صراط و راه راست منحرف است. کسانی که مردم به آنان پناه بردند، یکسان نیستند و نیز یکسان نیست اینکه مردم به چشمه‌های گل‌آلود که همدیگر را خالی و تهی میکنند، بروند یا اینکه به‌سوی ما بیایند. کسی که به‌سوی ما بیاید به‌سوی چشمه‌های صاف و زلالی رفته است که به امر پروردگار جاری است، چشمه‌هایی که هیچ‌گاه پایان‌پذیر نیست و همواره جاری است.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۵، ص۱۳۸ الکافی، ج۱، ص۱۸۴/ بحار الأنوار، ج۲۴، ص۲۵۳/ بصایر الدرجات، ص۴۹۷/ فرات الکوفی، ص۱۴۲/ تأویل الآیات الظاهرهًْ، ص۱۸۲/ البرهان/ بحار الأنوار، ج۸، ص۳۳۹/ نور الثقلین
أمیرالمؤمنین (علیه السلام)- نَحْنُ الْأَعْرَافُ نَعْرِفُ أَنْصَارَنَا بِأَسْمَائِهِمْ وَ نَحْنُ الْأَعْرَافُ الَّذِینَ لَا یُعْرَفُ اللَّهُ إِلَّا بِسَبِیلِ مَعْرِفَتِنَا وَ نَحْنُ الْأَعْرَافُ نُوقَفُ یَوْمَ الْقِیَامَهًِْ بَیْنَ الْجَنَّهًِْ وَ النَّارِ فَلَا یَدْخُلُ الْجَنَّهًَْ إِلَّا مَنْ عَرَفَنَا وَ عَرَفْنَاهُ وَ لَا یَدْخُلُ النَّارَ إِلَّا مَنْ أَنْکَرَنَا وَ أَنْکَرْنَاهُ.
امام علی ( ما اعراف هستیم که یاران خود را از نام آنان می شناسیم و ما همان اعراف هستیم که خداوند تنها از راه معرفت ما شناخته می شود و ما اعراف هستیم که در روز قیامت بین جهنّم و بهشت می ایستیم و تنها کسانی به بهشت وارد می شوند که ما را شناختند و ما آن ها را بشناسیم و کسانی که ما را انکار کردند و ما آن ها را نشناختیم به جهنّم می روند.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۵، ص۱۴۰ بحار الأنوار، ج۸، ص۳۳۸
أمیرالمؤمنین (علیه السلام)- نَحْنُ أَصْحَابُ الْأَعْرَافِ أَنَا وَ عَمِّی وَ أَخِی وَ ابْنُعَمِّی وَ اللَّهُ فَالِقُ الْحَبِّ وَ النَّوَی لَا یَلِجُ النَّارَ لَنَا مُحِبٌّ وَ لَا یَدْخُلُ الْجَنَّهًَْ لَنَا مُبْغِضٌ یَقُولُ اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ وَ عَلَی الْأَعْرافِ رِجالٌ یَعْرِفُونَ کُلًّا بِسِیماهُمْ الْخُطْبَهًَْ.
امام علی ( ما اصحاب اعراف هستیم، من و عمویم و برادرم و پسر عمویم. قسم به خدای شکافنده‌ی دانه‌ها و هسته‌ها، دوستداران ما هیچ‌گاه وارد آتش نمی‌شوند و دشمنان ما هیچ‌گاه وارد بهشت نمی‌گردند. خدای عزّوجلّ میفرماید: وَ عَلَی الأَعْرَافِ رِجَالٌ یَعْرِفُونَ کُلاًّ بِسِیمَاهُمْ.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۵، ص۱۴۰ بحار الأنوار، ج۸، ص۳۳۹/ معانی الأخبار، ص۵۸/ بحار الأنوار، ج۳۳، ص۲۸۲/ بحار الأنوار، ج۳۵، ص۴۵/ نور الثقلین/ بشارهًْ المصطفی، ص۱۳/ البرهان
الصّادق (علیه السلام)- نَحْنُ أُولَئِکَ الرِّجَالُ عَلَی الصِّرَاطِ مَا بَیْنَ الْجَنَّهًِْ وَ النَّارِ فَمَنْ عَرَفْنَاهُ وَ عَرَفَنَا دَخَلَ الْجَنَّهًَْ وَ مَنْ لَمْ یَعْرِفْنَا وَ لَمْ نَعْرِفْهُ أُدْخِلَ النَّارَ.
امام صادق ( آن مردان ما هستیم که بر پل صراط میان بهشت و دوزخ خواهیم بود، و هرکه را شناختیم و او نیز ما را شناخت، وارد بهشت می شود، و آنکه ما را نشناسد و ما نیز او را نشناسیم، به دوزخ وارد گردد.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۵، ص۱۴۰ بحار الأنوار، ج۳۹، ص۲۲۴/ المناقب، ج۳، ص۲۳۳
أمیرالمؤمنین (علیه السلام)- نَحْنُ الْأَعْرَافُ مَنْ عَرَفَنَا دَخَلَ الْجَنَّهًَْ وَ مَنْ أَنْکَرَنَا دَخَلَ النَّارَ.
امام علی ( اعراف ما هستیم کسی که ما را بشناسد داخل بهشت میشود و کسی که منکر ما باشد داخل جهنّم می‌گردد.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۵، ص۱۴۰ بحار الأنوار، ج۲۴، ص۲۵۴/ فرات الکوفی، ص۱۴۳
أمیرالمؤمنین (علیه السلام)- ِ نَحْنُ الْأَعْرَافُ نُوقَفُ یَوْمَ الْقِیَامَهًِْ بَیْنَ الْجَنَّهًِْ وَ النَّارِ فَمَنْ أَحَبَّنَا عَرَفْنَاهُ {بِسِیمَاهُ وَ أَدْخَلْنَاهُ الْجَنَّهًَْ} وَ مَنْ أَبْغَضَنَا وَ فَضَّلَ عَلَیْنَا غَیْرَنَا عَرَفْنَاهُ بِسِیمَاهُ فَأَدْخَلْنَاهُ النَّار.
امام علی ( ما همان اعرافی هستیم که در روز قیامت بین بهشت و جهنّم میایستیم و هرکس را که دوست‌دار ماست [به‌واسطه‌ی سیمایش] شناخته و وارد بهشت می‌کنیم. و کسی که ما را مبغوض داشته و دیگری را بر ما برتری داده باشد به‌واسطه‌ی چهره‌اش شناخته و وارد جهنّم می‌نماییم.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۵، ص۱۴۰ فرات الکوفی، ص۱۴۴/ شواهد التنزیل، ج۱، ص۲۶۳
أمیرالمؤمنین (علیه السلام)- نَحْنُ نُوقَفُ یَوْمَ الْقِیَامَهًِْ بَیْنَ الْجَنَّهًِْ وَ النَّارِ فَمَنْ نَصَرَنَا عَرَفْنَاهُ بِسِیمَاهُ فَأَدْخَلْنَاهُ الْجَنَّهًَْ وَ مَنْ أَبْغَضَنَا عَرَفْنَاهُ بِسِیمَاهُ فَأَدْخَلْنَاهُ النَّارَ.
امام علی ( ما در روز قیامت میان بهشت و جهنّم میایستیم پس هرکس ما را یاری کرده به‌چهره‌اش میشناسیم و او را وارد بهشت می‌کنیم و هرکس ما را دشمنی کرده او را به‌چهره‌اش میشناسیم و او را وارد جهنّم می‌کنیم.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۵، ص۱۴۰ بحار الأنوار، ج۸، ص۳۳۹/ البرهان
الباقر (علیه السلام)- عَنْ بُرَیْدٍ الْعِجْلِیِّ قَالَ سَأَلْتُ أبَاجَعْفَرٍ (علیه السلام) عَنْ قَوْلِ اللَّهِ وَ عَلَی الْأَعْرافِ رِجالٌ یَعْرِفُونَ کُلًّا بِسِیماهُمْ قَالَ أُنْزِلَتْ فِی هَذِهِ الْأُمَّهًِْ وَ الرِّجَالُ هُمُ الْأَئِمَّهًُْ (علیهم السلام) مِنْ آلِ مُحَمَّدٍ (صلی الله علیه و آله) قُلْتُ فَمَا الْأَعْرَافُ قَالَ صِرَاطٌ بَیْنَ الْجَنَّهًِْ وَ النَّارِ فَمَنْ شُفِّعَ لَهُ الْأَئِمَّهًُْ (علیهم السلام) مِنَّا مِنَ الْمُؤْمِنِینَ الْمُذْنِبِینَ نَجَا وَ مَنْ لَمْ یُشَفَّعُوا لَهُ هَوَی.
امام باقر ( برید عجلی گوید: از امام باقر (در مورد آیه: وَ عَلَی الأَعْرَافِ رِجَالٌ یَعْرِفُونَ کُلاًّ بِسِیمَاهُمْ پرسیدم، فرمود: «درباره‌ی این امّت نازل شده است و مراد از رِجَالٌ ائمّه (از آل محمّد (هستند». عرض کردم: «منظور از الأَعْرَافِ چیست»؟ فرمود: «صراطی است میان بهشت و آتش. هرکسی که یکی از ائمّه ما برای او که یکی از مؤمنان گنهکار است، شفاعت کند، رهایی می یابد و هرکسی که برای وی شفاعت نکنند، در آتش سقوط خواهد کرد».
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۵، ص۱۴۲ بحار الأنوار، ج۸، ص۳۳۵/ بصایر الدرجات، ص۴۹۶/ البرهان
الباقر (علیه السلام)- عَن أبِی‌بَصِیرٍ عَنْ أَبِی‌جَعْفَرٍ (علیه السلام) فِی قَوْلِ اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ وَ عَلَی الْأَعْرافِ رِجالٌ یَعْرِفُونَ کُلًّا بِسِیماهُمْ قَالَ الْأَئِمَّهًُْ مِنَّا أَهْلَ الْبَیْتِ (علیهم السلام) فِی بَابٍ مِنْ یَاقُوتٍ أَحْمَرَ عَلَی سُورِ الْجَنَّهًِْ یَعْرِفُ کُلُّ إِمَامٍ مِنَّا مَا یَلِیهِ قَالَ مِنَ الْقَرْنِ الَّذِی هُوَ فِیهِ إِلَی الْقَرْنِ الَّذِی کَانَ.
امام باقر ( ابوبصیر گوید: از امام باقر (درباره‌ی این کلام خدای عزّوجلّ: وَ عَلَی الأَعْرَافِ رِجَالٌ یَعْرِفُونَ کُلاًّ بِسِیمَاهُمْ سؤال کردم. فرمود: «آنان ائمّه اهل بیت هستند و آنان دری از یاقوت سرخ بر حصار بهشت هستند و هر امامی از ما، آنچه را پس از اوست، می‌شناسد». پس مردی گفت: «معنای آنچه پس از اوست، چیست»؟ فرمود: «از قرنی که در آن به سر می‌برد تا قرنی که گذشته است».
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۵، ص۱۴۲ بحار الأنوار، ج۸، ص۳۳۵/ بصایر الدرجات، ص۵۰۰/ البرهان
الهادی (علیه السلام)- إِنَّ وَلَایَهًَْ عَلِیٍّ (علیه السلام) لَتَذْکِرَهًٌْ لِلْمُتَّقِینَ لِلْعَالَمِینَ وَ إِنَّا لَنَعْلَمُ أَنَّ مِنْکُمْ مُکَذِّبِینَ وَ إِنَّ عَلِیّاً (علیه السلام) لَحَسْرَهًٌْ عَلَی الْکَافِرِینَ وَ إِنَّ وَلَایَتَهُ لَحَقُّ الْیَقِینِ وَ قَدْ ثَبَتَ أَنَّ قَوْلَهُ رِجالٌ صَدَقُوا ما عاهَدُوا اللهَ عَلَیْهِ وَ قَوْلَهُ تَعَالَی وَ عَلَی الْأَعْرافِ رِجالٌ نَزَلَتَا فِیهِ (علیه السلام).
امام هادی ( ولایت علی (برای پرهیزکاران و جهانیان، یادآوری [و مایه‌ی بشارت] است و ما می‌دانیم که برخی از شما دروغگویانید. (الحاقه/۴۹) و [ولایت] علی (برای کافران حسرتی است و ولایت وی حق و یقین است و کلام خداوند: مِنَ المُؤْمِنِینَ رِجالٌ صَدَقُوا ما عاهَدُوا اللهَ عَلَیْه و نیز آیه: وَ عَلَی الْأَعْرافِ رِجال. در مورد امام علی (نازل شده است.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۵، ص۱۴۲ بحار الأنوار، ج۳۶، ص۱۰۳
الباقر (علیه السلام)- عَنْ سَعْدٍ الإسْکَافِ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِی‌جَعْفَرٍ (علیه السلام) قَوْلُهُ عَزَّوَجَلَّ وَ عَلَی الْأَعْرافِ رِجالٌ یَعْرِفُونَ کُلًّا بِسِیماهُمْ فَقَالَ یَا سَعْدُ إِنَّهَا أَعْرَافٌ لَا یَدْخُلُ الْجَنَّهًَْ إِلَّا مَنْ عَرَفَهُمْ وَ عَرَفُوهُ وَ أَعْرَافٌ لَا یَدْخُلُ النَّارَ إِلَّا مَنْ أَنْکَرَهُمْ وَ أَنْکَرُوهُ وَ أَعْرَافٌ لَا یُعْرَفُ اللَّهُ إِلَّا بِسَبِیلِ مَعْرِفَتِهِمْ فَلَا سَوَاءَ مَا اعْتَصَمَتْ بِهِ الْمُعْتَصِمَهًُْ وَ مَنْ ذَهَبَ مَذْهَبَ النَّاسِ ذَهَبَ النَّاسُ إِلَی عَیْنٍ کَدِرَهًٍْ یَفْرَغُ بَعْضُهَا فِی بَعْضٍ وَ مَنْ أَتَی آلَ مُحَمَّدٍ (صلی الله علیه و آله) أَتَی عَیْناً صَافِیَهًًْ تَجْرِی بِعِلْمِ اللَّهِ لَیْسَ لَهَا نَفَادٌ وَ لَا انْقِطَاعٌ ذَلِکَ بِأَنَّ اللَّهَ لَوْ شَاءَ لَأَرَاهُمْ شَخْصَهُ حَتَّی یَأْتُوهُ مِنْ بَابِهِ لَکِنْ جَعَلَ اللَّهُ مُحَمَّداً (صلی الله علیه و آله) وَ آلَ مُحَمَّدٍ (صلی الله علیه و آله) الْأَبْوَابَ الَّتِی یُؤْتَی مِنْهَا وَ ذَلِکَ قَوْلُهُ وَ لَیْسَ الْبِرُّ بِأَنْ تَأْتُوا الْبُیُوتَ مِنْ ظُهُورِها وَ لکِنَّ الْبِرَّ مَنِ اتَّقی وَ أْتُوا الْبُیُوتَ مِنْ أَبْوابِها.
امام باقر ( سعدالإسکاف گوید: به امام باقر (عرض کردم: «این کلام خدای عزّوجلّ: وَ عَلَی الأَعْرَافِ رِجَالٌ یَعْرِفُونَ کُلاًّ بِسِیمَاهُمْ به چه معناست»؟ فرمود: «ای سعد! آنان اعرافند و کسی وارد بهشت نمیشود، مگر آن‌کسی که آنان را شناخته است و آنان نیز او را شناخته‌اند و کسی وارد آتش نمیشود، مگر آن‌کسی که آنان را انکار کرده است و آنان نیز او را انکار کردهاند و آنان اعراف‌اند؛ یعنی خدا شناخته نمیشود، مگر از راه معرفت و شناخت آنان. کسی که پناه‌آورندگان به او پناه بردند و کسی که از راه و روش مردم تبعیّت می‌کند، یکسان نیستند. مردم به چشمه‌ای گل‌آلود روی آوردند که در همدیگر سرازیر و خالی میشوند. امّا کسی که به آل محمّد (روی آورده است، به چشمه‌ای صاف و زلال که با علم خدا جاری است و پایان‌پذیر نیست و هیچ‌گاه خشک نمیشود، روی آورده است. اگر خدا بخواهد، راه خویش را به آنان نشان می‌دهد تا اینکه از دری که معیّن کرده است، به خدا مراجعه کنند. خداوند، محمّد (را به‌عنوان در ورود به خویش قرار داده است و این همان فرموده خداست: و [آن‌چنان که در جاهلیّت مرسوم بود که به هنگام حج، که جامه‌ی احرام می‌پوشیدند، از درِخانه وارد نمی‌شدند، و از نقبِ پشتِ خانه وارد می‌شدند، نکنید]! کارِ نیک، آن نیست که از پشتِ خانه‌ها وارد شوید. (بقره/۱۸۹).
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۵، ص۱۴۲ بحار الأنوار، ج۸، ص۳۳۶/ بصایر الدرجات، ص۴۹۹/ البرهان/ بحار الأنوار، ج۸، ص۳۳۷/ بحار الأنوار، ج۲۴، ص۲۵۰/ نور الثقلین/ العیاشی، ج۲، ص۱۸
الباقر (علیه السلام)- عَنْ هِلْقَامٍ عَنْ أبِی‌جَعْفَرٍ (علیه السلام) قَالَ: سَأَلْتُهُ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ وَ عَلَی الْأَعْرافِ رِجالٌ یَعْرِفُونَ کُلًّا بِسِیماهُمْ مَا یَعْنِی بِقَوْلِهِ وَ عَلَی الْأَعْرافِ رِجالٌ قَالَ أَ لَسْتُمْ تُعَرِّفُونَ عَلَیْکُمْ عُرَفَاءَ وَ عَلَی قَبَائِلِکُمْ لِیَعْرِفَ مَنْ فِیهَا مِنْ صَالِحٍ أَوْ طَالِحٍ قُلْتُ بَلَی قَالَ فَنَحْنُ أُولَئِکَ الرِّجَالُ الَّذِینَ یَعْرِفُونَ کُلًّا بِسِیماهُمْ.
امام باقر ( هلقام گوید: از امام باقر (درباره‌ی این کلام خدای عزّوجلّ: وَ عَلَی الأَعْرَافِ رِجَالٌ یَعْرِفُونَ کُلاًّ بِسِیمَاهُمْ پرسیدم: «منظور از وَ عَلَی الأَعْرَافِ رِجَالٌ چیست»؟ فرمود: «مگر شما اشخاصی خبره و دانا از قبایلتان تعیین نمی‌کنید تا اشخاص شایسته را از ناشایسته تشخیص دهند»؟ عرض کردم: «بلی». فرمود: «همانا ما هستیم آن مردانی که هردو گروه را با نشانه‌های خاص خودشان میشناسند».
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۵، ص۱۴۲ بحار الأنوار، ج۸، ص۳۳۶/ بحار الأنوار، ج۲۴، ص۲۵۰/ بصایر الدرجات، ص۴۹۶/ البرهان/ العیاشی، ج۲، ص۱۸/ نور الثقلین
الباقر (علیه السلام)- عَنْ أبِی‌سَلَمَهًَْ سَالِمِ بْنِِ‌مُکَرَّمٍ الْجَمَّالِ، عَنْ أَبِی‌جَعْفَرٍ (علیه السلام) فِی قَوْلِ اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ وَ عَلَی الْأَعْرافِ رِجالٌ یَعْرِفُونَ کُلًّا بِسِیماهُمْ قَالَ نَحْنُ (علیهم السلام) أُولَئِکَ الرِّجَالُ الْأَئِمَّهًُْ (علیهم السلام) مِنَّا یَعْرِفُونَ مَنْ یَدْخُلُ النَّارَ وَ مَنْ یَدْخُلُ الْجَنَّهًَْ کَمَا تَعْرِفُونَ فِی قَبَائِلِکُمْ الرَّجُلُ مِنْکُمْ یَعْرِفُ مَنْ فِیهَا مِنْ صَالِحٍ أَوْ طَالِحٍ.
امام باقر ( ابوسلمه سالم‌بن‌مکرم از امام باقر (روایت کرده است که درباره‌ی این سخن خدای عزّوجلّ: وَ عَلَی الأَعْرَافِ رِجَالٌ یَعْرِفُونَ کُلاًّ بِسِیمَاهُمْ فرمود: «آن مردان ما هستیم، ما ائمّه (می‌دانیم چه کسانی وارد آتش میشوند و چه کسانی وارد بهشت میشوند؛ چنان‌که شما مردان قبایلتان را می‌شناسید. پس نیکان و بدکاران آنها از هم باز شناخته میشوند».
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۵، ص۱۴۴ بحار الأنوار، ج۲۴، ص۲۵۰/ بصایر الدرجات، ص۴۹۵/ البرهان
الصّادق (علیه السلام)- عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَمَّارٍ عَنْ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ فِی قَوْلِ اللَّهِ عَزَّوَجَلَ وَ عَلَی الْأَعْرافِ رِجالٌ یَعْرِفُونَ کُلًّا بِسِیماهُمْ قَالَ: هُمُ الْأَئِمَّهًُْ (علیهم السلام) مِنْ أَهْلِ بَیْتِ مُحَمَّدٍ (صلی الله علیه و آله).
امام صادق ( اسحاق‌بن‌عمار در تفسیر کلام خداوند عزّوجلّ: وَ عَلَی الْأَعْرافِ رِجالٌ یَعْرِفُونَ کُلًّا بِسِیماهُمْ. فرمود: «آنان امامان از اهل بیت پیامبرند».
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۵، ص۱۴۴ بصایر الدرجات، ص۵۰۰
الباقر (علیه السلام)- الرِّجَالُ هُنَا الْأَئِمَّهًُْ (علیهم السلام) مِنْ آلِ مُحَمَّدٍ (صلی الله علیه و آله) یَکُونُونَ عَلَی الْأَعْرَافِ حَوْلَ النَّبِیِّ (صلی الله علیه و آله) یَعْرِفُونَ الْمُؤْمِنِینَ بِسِیماهُمْ فَیُدْخِلُونَ الْجَنَّهًَْ کُلَّ مَنْ عَرَفَهُمْ وَ عَرَفُوهُ وَ یُدْخِلُونَ النَّارَ مَنْ أَنْکَرَهُمْ وَ أَنْکَرُوهُ.
امام باقر ( امام باقر (فرمود: رِجالٌ در اینجا ائمّه از آل محمّد هستند که بر اعراف پیرامون پیامبر (قرار دارند و مؤمنان را با نشانه‌ی خودشان میشناسند. هرکه آنان را شناخت، او را میشناسند و وارد بهشت میکنند و هرکه آنان را انکار کرد و آنان او را انکار کردند، وارد آتش میکنند.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۵، ص۱۴۴ البرهان
أمیرالمؤمنین (علیه السلام)- أَنَا یَعْسُوبُ الْمُؤْمِنِینَ وَ أَنَا أَوَّلُ السَّابِقِینَ وَ خَلِیفَهًُْ رَسُولِ رَبِّ الْعَالَمِینَ وَ أَنَا قَسِیمُ الْجَنَّهًِْ وَ النَّارِ وَ أَنَا صَاحِبُ الْأَعْرَاف.
امام علی ( من راهبر مؤمنان هستم و من نخستین پیشروان و خلیفه‌ی رسول پروردگار جهانیان و تقسیم‌کننده‌ی بهشت و آتش و من صاحب اعراف هستم.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۵، ص۱۴۴ نور الثقلین
الرّسول (صلی الله علیه و آله)- سَلْمَانَ (رحمة الله علیه) قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ‌اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) یَقُولُ لِعَلِیٍّ (علیه السلام) أَکْثَرَ مِنْ عَشْرِ مَرَّاتٍ یَا عَلِیُّ إِنَّکَ وَ الْأَوْصِیَاءُ مِنْ بَعْدِکَ أَعْرَافٌ بَیْنَ الْجَنَّهًِْ وَ النَّارِ لَا یَدْخُلُ الْجَنَّهًَْ إِلَّا مَنْ عَرَفَکُمْ وَ عَرَفْتُمُوهُ وَ لَا یَدْخُلُ النَّارَ إِلَّا مَنْ أَنْکَرَکُمْ وَ أَنْکَرْتُمُوهُ.
پیامبر ( از سلمان (نقل شده است که گفت: از رسول خدا (بیش از ده بار شنیدم که به علی (می‌فرمود: «ای علی (تو و اوصیای پس از تو اعراف میان بهشت و آتش هستید و کسی وارد بهشت نمیشود، مگر آن‌کسی که شما را شناخته است و شما نیز او را شناخته‌اید و کسی وارد آتش نمیشود، مگر آن‌کسی که شما را انکار کرده است و شما نیز او را انکار کرده‌اید».
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۵، ص۱۴۴ بحار الأنوار، ج۸، ص۳۳۷/ نور الثقلین
الرّسول (صلی الله علیه و آله)- قَالَ رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) لِعَلِیٍّ (علیه السلام) ثَلَاثٌ أُقْسِمُ أَنَّهُنَّ حَقٌّ إِنَّکَ وَ الْأَوْصِیَاءَ (علیهم السلام) مِنْ بَعْدِکَ عُرَفَاءُ لَا یُعْرَفُ اللَّهُ إِلَّا بِسَبِیلِ مَعْرِفَتِکُمْ وَ عُرَفَاءُ لَا یَدْخُلُ الْجَنَّهًَْ إِلَّا مَنْ عَرَفَکُمُ وَ عَرَفْتُمُوهُ وَ عُرَفَاءُ لَا یَدْخُلُ النَّارَ إِلَّا مَنْ أَنْکَرَکُمْ وَ أَنْکَرْتُمُوهُ.
پیامبر ( سه‌چیز را قسم می‌خورم که واقعیّت است تو و جانشینانت عارف هستید خدا را نمی‌توانند بشناسند مگر از راه معرفت شما و داخل بهشت نمیشود مگر کسی که شما را بشناسد و شما او را بشناسید و داخل آتش نمی‌گردد مگر کسی که منکر شما است و شما منکر او هستید.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۵، ص۱۴۴ بحار الأنوار، ج۲۳، ص۹۹
الصّادق (علیه السلام)- الْأَعْرَافُ کُثْبَانٌ بَیْنَ الْجَنَّهًِْ وَ النَّارِ فَیُوقَفُ عَلَیْهَا کُلُّ نَبِیٍّ وَ کُلُّ خَلِیفَهًِْ نَبِیٍّ مَعَ الْمُذْنِبِینَ مِنْ أَهْلِ زَمَانِهِ کَمَا یَقِفُ صَاحِبُ الْجَیْشِ مَعَ الضُّعَفَاءِ مِنْ جُنْدِهِ وَ قَدْ سَبَقَ الْمُحْسِنُونَ إِلَی الْجَنَّهًِْ فَیَقُولُ ذَلِکَ الْخَلِیفَهًُْ لِلْمُذْنِبِینَ الْوَاقِفِینَ مَعَهُ انْظُرُوا إِلَی إِخْوَانِکُمُ الْمُحْسِنِینَ قَدْ سَبَقُوا إِلَی الْجَنَّهًِْ فَیُسَلِّمُ الْمُذْنِبُونَ عَلَیْهِمْ وَ ذَلِکَ قَوْلُهُ وَ نادَوْا أَصْحابَ الْجَنَّةِ أَنْ سَلامٌ عَلَیْکُمْ.
امام صادق ( امام صادق (فرمود: الْأَعْرافِ تپّه ای بین جهنّم و بهشت است که پیامبران و جانشیان آنان به همراه گناهکاران امّت خود بر روی آن می ایستند، همان‌طور که امیر سپاه با سربازان ضعیف خود می ایستد. و نیکوکاران به‌سوی بهشت شتافته اند پس آن خلیفه به گناهکارانی که با او ایستاده اند می گوید: به برادران نیکوکار خود بنگرید که به‌سوی بهشت شتافته اند. گناهکاران به آن ها سلام می گویند و ذکر آن در این آیه آمده است: وَ نادَوْا أَصْحابَ الجَنَّةِ أَنْ سَلامٌ عَلَیْکُمْ.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۵، ص۱۴۴ بحار الأنوار، ج۸، ص۳۳۱/ تأویل الآیات الظاهرهًْ، ص۱۸۱
الصّادق (علیه السلام)- الْأَعْرَافُ کُثْبَانٌ بَیْنَ الْجَنَّهًِْ وَ النَّارِ وَ الرِّجَالُ الْأَئِمَّهًُْ (علیهم السلام) یَقِفُونَ عَلَی الْأَعْرَافِ مَعَ شِیعَتِهِمْ وَ قَدْ سَبَقَ الْمُؤْمِنُونَ إِلَی الْجَنَّهًِْ بِلَا حِسَابٍ فَیَقُولُ الْأَئِمَّهًُْ (علیهم السلام) لِشِیعَتِهِمْ مِنْ أَصْحَابِ الذُّنُوبِ انْظُرُوا إِلَی إِخْوَانِکُمْ فِی الْجَنَّهًِْ قَدْ سَبَقُوا إِلَیْهَا بِلَا حِسَابٍ وَ هُوَ قَوْلُ اللَّهِ تَبَارَکَ وَ تَعَالَی سَلامٌ عَلَیْکُمْ لَمْ یَدْخُلُوها وَ هُمْ یَطْمَعُونَ ثُمَّ یُقَالُ لَهُمْ انْظُرُوا إِلَی أَعْدَائِکُمْ فِی النَّارِ وَ هُوَ قَوْلُهُ وَ إِذا صُرِفَتْ أَبْصارُهُمْ تِلْقاءَ أَصْحابِ النَّارِ قالُوا رَبَّنا لا تَجْعَلْنا مَعَ الْقَوْمِ الظَّالِمِینَ وَ نادی أَصْحابُ الْأَعْرافِ رِجالًا یَعْرِفُونَهُمْ بِسِیماهُمْ فِی النَّارِ قالُوا ما أَغْنی عَنْکُمْ جَمْعُکُمْ فِی الدُّنْیَا وَ ما کُنْتُمْ تَسْتَکْبِرُونَ ثُمَّ یَقُولُ لِمَنْ فِی النَّارِ مِنْ أَعْدَائِهِمْ هَؤُلَاءِ شِیعَتِی وَ إِخْوَانِیَ الَّذِینَ کُنْتُمْ أَنْتُمْ تَحْلِفُونَ فِی الدُّنْیَا أَنْ لا یَنالُهُمُ اللَّهُ بِرَحْمَهًٍْ ثُمَّ یَقُولُ الْأَئِمَّهًُْ لِشِیعَتِهِمْ ادْخُلُوا الْجَنَّةَ لا خَوْفٌ عَلَیْکُمْ وَ لا أَنْتُمْ تَحْزَنُونَ ثُمَّ نادی أَصْحابُ النَّارِ أَصْحابَ الْجَنَّةِ أَنْ أَفِیضُوا عَلَیْنا مِنَ الْماءِ أَوْ مِمَّا رَزَقَکُمُ اللهَُ.
امام صادق ( الأَعْرَافِ تپّه‌هایی میان بهشت و آتش است. و رِجَال، ائمّه (هستند که با شیعیانشان بر روی اعراف میایستند و مؤمنان بدون حساب به بهشت هدایت میشوند. ائمّه (به شیعه‌ی خود که مرتکب گناه شده اند، میگویند: «به برادرانتان در بهشت نگاه کنید که چگونه بی‌حساب به بهشت هدایت میشوند و این همان سخن خدای تبارک‌وتعالی است که فرمود: سَلاَمٌ عَلَیْکُمْ لَمْ یَدْخُلُوهَا وَهُمْ یَطْمَعُونَ سپس به آنان گفته میشود: «به دشمنانتان در آتش نگاه کنید و این همان سخن خدای تبارک‌وتعالی است. وَ إِذَا صُرِفَتْ أَبْصَارُهُمْ تِلْقَاء أَصْحَابِ النَّارِ قَالُواْ رَبَّنَا لاَ تَجْعَلْنَا مَعَ الْقَوْمِ الظَّالِمِینَ، وَ نَادَی أَصْحَابُ الأَعْرَافِ رِجَالاً یَعْرِفُونَهُمْ بِسِیمَاهُمْ؛ یعنی در آتش قَالُواْ مَا أَغْنَی عَنکُمْ جَمْعُکُمْ؛ یعنی در دنیا وَ مَا کُنتُمْ تَسْتَکْبِرُونَ سپس به آن عدّه‌ای از دشمنانشان که در آتش هستند، میگویند: «آیا اینان شیعه و برادران منند که شما در دنیا قسم می‌خوردید که آنان مورد رحمت خدا قرار نخواهند گرفت»؟ سپس ائمّه (به شیعه‌ی خود میگویند: ادْخُلُواْ الجَنَّةَ لاَ خَوْفٌ عَلَیْکُمْ وَ لاَ أَنتُمْ تَحْزَنُونَ. وَ نَادَی أَصْحَابُ النَّارِ أَصْحَابَ الجَنَّةِ أَنْ أَفِیضُواْ عَلَیْنَا مِنَ المَاء أَوْ مِمَّا رَزَقَکُمُ اللهُ.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۵، ص۱۴۶ بحار الأنوار، ج۸، ص۳۳۵/ بحار الأنوار، ج۲۴، ص۲۴۷/ نور الثقلین/ القمی، ج۱، ص۲۳۱/ البرهان
الصّادق (علیه السلام)- نَحْنُ أَصْحَابُ الْأَعْرَافِ فَمَنْ عَرَفْنَاهُ کَانَ مِنَّا وَ مَنْ کَانَ مِنَّا کَانَ فِی الْجَنَّهًِْ وَ مَنْ أَنْکَرْنَاهُ فِی النَّارِ.
امام صادق ( ما اصحاب اعرافیم، کسی که ما را بشناسد از ماست و هرکه از ما باشد داخل در بهشت میشود و هرکس را انکار کنیم، در جهنّم است.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۵، ص۱۴۶ بحار الأنوار، ج۲۴، ص۲۵۱/ بصایر الدرجات، ص۴۹۹/ بصایر الدرجات، ص۵۰۰
أمیرالمؤمنین (علیه السلام)- نَحْنُ أَصْحَابُ الْأَعْرَافِ مَنْ عَرَفْنَاهُ بِسِیمَاهُ أَدْخَلْنَاهُ الْجَنَّهًْ.
امام علی ( ما اصحاب اعراف هستیم و هرکه را به چهره بشناسیم به بهشت وارد می‌کنیم.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۵، ص۱۴۶ بحار الأنوار، ج۳۶، ص۱۱۸/ کشف الیقین، ص۴۰۲
الصّادق (علیه السلام)- عَنْ أَبَانِ بْنِ عُمَرَ خَتَنِ آلِ مِیثَمٍ قَالَ: کُنْتُ عِنْدَ أَبِی عَبْدِ اللَّهِ (علیه السلام) فَدَخَلَ عَلَیْهِ سُفْیَانُ بْنُ مُصْعَبٍ الْعَبْدِیُّ فَقَالَ: جَعَلَنِیَ اللَّهُ فِدَاکَ مَا تَقُولُ فِی قَوْلِهِ تَعَالَی ذِکْرُهُ وَ عَلَی الْأَعْرافِ رِجالٌ الْآیَهًَْ؟ قَالَ: هُمُ الْأَوْصِیَاءُ (علیهم السلام) الِاثْنَا عَشَرَ لَا یَعْرِفُ اللَّهَ إِلَّا مَنْ عَرَفَهُمْ وَ عَرَفُوهُ. قَالَ: فَمَا الْأَعْرَافُ جُعِلْتُ فِدَاکَ؟ قَالَ: کَثَائِبُ مِنْ مِسْکٍ عَلَیْهَا رَسُولُ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) وَ الْأَوْصِیَاءُ (علیهم السلام) یَعْرِفُونَ کُلًّا بِسِیماهُمْ.
امام صادق ( ابان‌بن‌عمر خَتَن آل میثم گوید: خدمت امام صادق (بودم، سفیان‌بن‌مصعب عبدی نزد امام (آمد و گفت: «خداوند مرا فدایی تو قرار دهد، درباره‌ی این آیه: وَ عَلَی الْأَعْرافِ رِجالٌ چه می‌فرمایید»؟ فرمود: «آنها اوصیاء از آل محمّد ائمه‌ی دوازده‌گانه هستند؛ عرفان به خدا ندارد مگر کسی که آنها را بشناسد و آنها او را بشناسند». گفت: «پس الأَعْرَافِ چیست»؟ فرمود: «تلّی از مشک است که پیامبر و اوصیاء بر آن هستند؛ که هریک از آن‌دو گروه را از چهره‌هایشان میشناسند».
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۵، ص۱۴۶ بحار الأنوار، ج۲۴، ص۲۵۲/ بحار الأنوار، ج۳۹، ص۲۲۵
ابن‌عبّاس (رحمة الله علیه)- النَّبِیُّ (صلی الله علیه و آله) وَ عَلِیُّ‌بْنُ‌أَبِی‌طَالِبٍ (علیه السلام) وَ فَاطِمَهًُْ (سلام الله علیها) وَ الْحَسَنُ (علیه السلام) وَ الْحُسَیْنُ (علیه السلام) عَلَی سُورٍ بَیْنَ الْجَنَّهًِْ وَ النَّارِ یَعْرِفُونَ الْمُحِبِّینَ لَهُمْ بِبَیَاضِ الْوُجُوهِ وَ الْمُبْغِضِینَ لَهُمْ بِسَوَادِ الْوُجُوهِ.
ابن‌عبّاس ( پیامبر اکرم (و امیرالمؤمنین (و فاطمه (و حسن و حسین (هستند که در فاصله‌ی بین بهشت و جهنّم قرار دارند دوستان خود را از چهره‌های درخشان و دشمنان را از چهره‌های سیاه میشناسند.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۵، ص۱۴۶ بحار الأنوار، ج۲۴، ص۲۵۵/ فرات الکوفی، ص۱۴۴
ابن‌عبّاس (رحمة الله علیه)- الْأَعْرَافُ مَوْضِعٌ عَالٍ مِنَ الصِّرَاطِ عَلَیْهِ الْعَبَّاسُ (رحمة الله علیه) وَ حَمْزَهًُْ (رحمة الله علیه) وَ عَلِیُّ‌بْنُ‌أَبِی‌طَالِبٍ (علیه السلام) وَ جَعْفَرٌ (رحمة الله علیه) ذُو الْجَنَاحَیْنِ یَعْرِفُونَ مُحِبِّیهِمْ بِبَیَاضِ الْوُجُوهِ وَ مُبْغِضِیهِمْ بِسَوَادِ الْوُجُوهِ.
ابن‌عبّاس ( الأَعْرَافِ، موضعی بلند از صراط است. و عبّاس، حمزه، علیّ‌بن‌ابی‌طالب (و جعفر ذوالجناحین در کنار آن گماشته میشوند و آنان شیعه‌ی خود را با سفیدی صورتشان و دشمنانشان را با سیاهی چهره‌شان میشناسند.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۵، ص۱۴۶ بحار الأنوار، ج۳۹، ص۲۲۴/ شواهد التنزیل، ج۱، ص۲۶۴/ البرهان
ابن‌عبّاس (رحمة الله علیه)- یَعْنِی: هَؤُلَاءِ الرِّجَالُ الَّذِینَ هُمْ عَلَی الْأَعْرَافِ یَعْرِفُونَ جَمِیعَ الْخَلْقِ بِسِیمَاهُمْ یَعْرِفُونَ أَهْلَ الْجَنَّهًِْ بِسِیمَاءِ الْمُطِیعِینَ وَ أَهْلَ النَّارِ بِسِیمَاءِ الْعُصَاهًِْ وَ نَادَوْا أَصْحابَ الْجَنَّةِ یَعْنِی: هَؤُلَاءِ الَّذِینَ عَلَی الْأَعْرَافِ یُنَادُونَ أَصْحَابَ الْجَنَّهًِْ أَنْ سَلَامٌ عَلَیْکُمْ وَ هَذَا تَسْلِیمٌ تَهْنِئَهًٌْ وَ سُرُورٌ بِمَا وَهَبَ اللَّهُ لَهُمْ لَمْ یَدْخُلُوهَا أَیْ لَمْ یَدْخُلُوا الْجَنَّهًَْ بَعْدُ.
ابن‌عبّاس ( یعنی افرادی که بر روی اعراف قرار دارند؛ همه مردم را از چهره‌ی آنان می شناسند. بهشتیان چهره‌ی افراد مطیع و اهل جهنّم چهره‌ی گناهکاران را دارند؛ وَ نادَوْا أَصْحابَ الجَنَّةِ یعنی کسانی که بر اعراف هستند بهشتیان را مخاطب قرار می دهند. أَنْ سَلامٌ عَلَیْکُمْ؛ و این سلامی از روی تهنیت و شادی به سبب نعمت های خداوند است. لَمْ یَدْخُلُوها؛ یعنی هنوز به بهشت وارد نشده اند.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۵، ص۱۴۸ بحار الأنوار، ج۸، ص۳۳۲
الصّادق (علیه السلام)- الشَّیْخُ أبُوجَعْفَرٍ الطُّوسِیّ عَنْ رِجَالِهِ عَنْ أبِی‌عَبْدِاللهِ (علیه السلام): وَ قَدْ سُئِلَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ وَ بَیْنَهُما حِجابٌ فَقَالَ سُورٌ بَیْنَ الْجَنَّهًِْ وَ النَّارِ قَائِمٌ عَلَیْهِ مُحَمَّدٌ (صلی الله علیه و آله) وَ عَلِیٌ (علیه السلام) وَ الْحَسَنُ (علیه السلام) وَ الْحُسَیْنُ (علیه السلام) وَ فَاطِمَهًْ (سلام الله علیها) وَ خَدِیجَهًُْ (سلام الله علیها) فَیُنَادُونَ أَیْنَ مُحِبُّونَا أَیْنَ شِیعَتُنَا فَیُقْبِلُونَ إِلَیْهِمْ فَیَعْرِفُونَهُمْ بِأَسْمَائِهِمْ وَ أَسْمَاءِ آبَائِهِمْ وَ ذَلِکَ قَوْلُهُ تَعَالَی یَعْرِفُونَ کُلًّا بِسِیماهُمْ فَیَأْخُذُونَ بِأَیْدِیهِمْ فَیَجُوزُونَ بِهِمْ عَلَی الصِّرَاطِ وَ یُدْخِلُونَهُمُ الْجَنَّهًَْ.
امام صادق ( از امام صادق (درباره‌ی این کلام خدای عزّوجلّ: وَ بَیْنَهُمَا حِجَابٌ وَ عَلَی الأَعْرَافِ رِجَالٌ، سؤال شد. فرمود: «آن عبارت است از حصاری میان بهشت و آتش و بر آن محمّد (و علی و حسن و حسین و فاطمه و خدیجه کبری (گماشته شدهاند. پس ندا میدهند: «دوستداران ما کجایند؟ شیعه ما کجایند»؟ شیعیان به‌سوی آنان می‌آیند و آنان را با نام‌هایشان و اسامی پدرانشان میشناسند و این همان سخن خدای تبارک‌وتعالی است: یَعْرِفُونَ کُلاًّ بِسِیمَاهُمْ پس دست آنان را می‌گیرند و آنان را از صراط عبور میدهند و وارد بهشت میکنند.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۵، ص۱۴۸ بحار الأنوار، ج۲۴، ص۲۵۵/ تأویل الآیات الظاهرهًْ، ص۱۸۲/ البرهان
الرّسول (صلی الله علیه و آله)- فَالْأَوْصِیَاءُ (علیهم السلام) قِوَامٌ عَلَیْکُمْ بَیْنَ الْجَنَّهًِْ وَ النَّارِ، لَا یَدْخُلُ الْجَنَّهًَْ إِلَّا مَنْ عَرَفَهُمْ وَ عَرَفُوهُ، وَ لَا یَدْخُلُ النَّارَ إِلَّا مَنْ أَنْکَرَهُمْ وَ أَنْکَرُوهُ، لِأَنَّهُمْ عُرَفَاءُ الْعِبَادِ عَرَّفَهُمُ اللَّهُ إِیَّاهُمْ عِنْدَ أَخْذِ الْمَوَاثِیقِ عَلَیْهِمْ بِالطَّاعَهًِْ لَهُمْ، فَوَصَفَهُمْ فِی کِتَابِهِ فَقَالَ جَلَّ وَ عَزَّ وَ عَلَی الْأَعْرافِ رِجالٌ یَعْرِفُونَ کُلًّا بِسِیماهُمْ وَ هُمُ الشُّهَدَاءُ عَلَی النَّاسِ، وَ النَّبِیُّونَ شُهَدَاءُ لَهُمْ بِأَخْذِهِ لَهُمْ مَوَاثِیقَ الْعِبَادِ بِالطَّاعَهًِْ، وَ ذَلِکَ قَوْلُهُ فَکَیْفَ إِذا جِئْنا مِنْ کُلِّ أُمَّةٍ بِشَهِیدٍ وَ جِئْنا بِکَ عَلی هؤُلاءِ شَهِیداً.
پیامبر ( پس اوصیاء میان بهشت و دوزخ نگاهبانان شما هستند. فقط آن کسی وارد بهشت میشود که اوصیاء را بشناسد آنان نیز او را بشناسند و فقط آن‌کسی وارد دوزخ میشود که اوصیا آنان را انکار کنند او نیز اوصیاء را منکر باشد، چرا که آنان شناسای بندگان و خدای تعالی هستند. آنگاه که از آنان میثاق طاعت و پیروی می‌گرفت بندگان را به آنان شناساند و در کتاب خود چگونگی آنان را بیان فرمود: وَ عَلَی الْأَعْرافِ رِجالٌ یَعْرِفُونَ کُلًّا بِسِیماهُمْ آنان گواهان مردمند و پیامبران گواهان ایشانند که خداوند جلّ جلاله از آن بندگان میثاق طاعت گرفت. خداوند تعالی میفرماید: حال آنها چگونه است آن روزی که از هر امّتی، شاهد و گواهی [بر اعمالشان] می‌آوریم، و تو را نیز بر آنان گواه خواهیم آورد؟. (نساء/۴۱).
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۵، ص۱۴۸ بحار الأنوار، ج۳۰، ص۳۷/ بحار الأنوار، ج۶، ص۲۳۳/ بصایر الدرجات، ص۴۹۸/ البرهان/ نور الثقلین
الرّسول (صلی الله علیه و آله)- الْأَئِمَّهًُْ (علیهم السلام) بَعْدِی عَلِیٌّ (علیه السلام) وَ سِبْطَایَ وَ تِسْعَهًٌْ مِنْ صُلْبِ الْحُسَیْنِ (علیه السلام) هُمْ رِجَالُ الْأَعْرَافِ لَا یَدْخُلُ الْجَنَّهًَْ إِلَّا مَنْ یَعْرِفُهُمْ وَ یَعْرِفُونَهُ وَ لَا یَدْخُلُ النَّارَ إِلَّا مَنْ أَنْکَرَهُمْ وَ یُنْکِرُونَهُ لَا یُعْرَفُ اللَّهُ تَعَالَی إِلَّا بِسَبِیلِ مَعْرِفَتِهِمْ.
پیامبر ( آنان امامان پس از من هستند: علی (و دو سبط من و نُه تن دیگر از صُلب حسین (مردان اعراف اینان هستند، کسی وارد بهشت نمی شود مگر اینکه آن ها را بشناسد و آن ها نیز او را بشناسد. و کسی به جهنّم نمی رود مگر آنانی که ایشان را انکار کند و نیز او را انکار نمایند، خدا را جز با شناخت و معرفت ایشان نمی توان شناخت.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۵، ص۱۴۸ بحار الأنوار، ج۳۶، ص۳۵۱/ کفایهًْ الأثر، ص۱۹۴/ الصراط المستقیم، ج۲، ص۱۲۲/ المناقب، ج۱، ص۲۹۶
الصّادق (علیه السلام)- عَنْ عَلِیِّ‌بْنِ‌رِئَابٍ قال: دَخَلَ زُرَارَهًُْ عَلَی أَبِی‌عَبْدِ اللَّهِ (علیه السلام) ... و قَال مَا هُوَ (المِرَاءُ) إِلَّا مُؤْمِنٌ أَوْ کَافِرٌ قَالَ اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ فَمِنْکُمْ کافِرٌ وَ مِنْکُمْ مُؤْمِنٌ فَقَالَ لَهُ أَبُوعَبْدِ اللَّهِ (علیه السلام) فَأَیْنَ أَصْحابُ الْأَعْرافِ وَ أَیْنَ الْمُؤَلَّفَةُ قُلُوبُهُمْ وَ أَیْنَ الَّذِینَ خَلَطُوا عَمَلًا صالِحاً وَ آخَرَ سَیِّئاً وَ أَیْنَ الَّذِینَ لَمْ یَدْخُلُوها وَ هُمْ یَطْمَعُونَ قَالَ زُرَارَهًُْ أَ یَدْخُلُ النَّارَ مُؤْمِنٌ فَقَالَ أَبُوعَبْدِ اللَّهِ (علیه السلام) لَا یَدْخُلُهَا إِلَّا أَنْ یَشَاءَ اللَّهُ قَالَ زُرَارَهًُْ فَیَدْخُلُ الْکَافِرُ الْجَنَّهًَْ قَالَ أَبُوعَبْدِ اللَّهِ (علیه السلام) لَا فَقَالَ زُرَارَهًُْ هَلْ یَخْلُو أَنْ یَکُونَ مُؤْمِناً أَوْ کَافِراً فَقَالَ أَبُوعَبْدِ اللَّهِ (علیه السلام) قَوْلُ اللَّهِ أَصْدَقُ مِنْ قَوْلِکَ یَا زُرَارَهًُْ بِقَوْلِ اللَّهِ أَقُولُ یَقُولُ اللَّهُ تَعَالَی لَمْ یَدْخُلُوها وَ هُمْ یَطْمَعُونَ لَوْ کَانُوا مُؤْمِنِینَ لَدَخَلُوا الْجَنَّهًَْ وَ لَوْ کَانُوا کَافِرِینَ لَدَخَلُوا النَّارَ قَالَ فَمَا ذَا فَقَالَ أَبُوعَبْدِ اللَّهِ (علیه السلام) أَرْجِئْهُمْ حَیْثُ أَرْجَأَهُمُ اللَّهُ أَمَا إِنَّکَ لَوْ بَقِیتَ لَرَجَعْتَ عَنْ هَذَا الْکَلَامِ وَ تحَلَّلَتْ عَنْکَ عُقَدُک.
امام صادق ( علی‌بن‌رئاب گوید: زراره نزد امام صادق (رفت ... و گفت: «و هرکسی یا کافر است یا مؤمن که خدا نیز مردم را دو گروه قرار داده و فرموده است: گروهی از شما کافرید و گروهی مؤمن. (تغابن/۲)». امام صادق (فرمود: «پس جایگاه اصحاب اعراف (درمیان این دو گروهی که خداوند تقسیم کرده) کجاست؟ یا کسانی که برای جلب محبّتشان اقدام میشود. (توبه/۶۰) (کسانی که باید با محبّت و مدارا و نیز با تامین امور مالی و... دل‌هایشان را به‌سوی اسلام هدایت و ایمانشان را نگه داشت) کجا قرار دارند؟ گروهی که عمل نیک و بد را با هم در آمیخته‌اند. (توبه/۱۰۲) در کجا قرار دارند؟ و کسانی که داخل بهشت نمی‌شوند، در حالی که امید آن را دارند. چه وضعتی دارند؟. زراره پرسید: «آیا مؤمنان وارد آتش میشوند»؟ امام صادق (فرمود: «مومن وارد جهنّم نمی شود، مگر خداوند بخواهد. آیا کافر وارد بهشت میشود»؟ امام (فرمود: «خیر». زراره گفت: «آیا امکان دارد که بنده ای نه کافر باشد و نه مؤمن»؟ امام صادق (فرمود: «ای زراره من این حرف را بنابر گفتار پروردگار برایت گفتم، و گفتار پروردگار از عقیده و فکر تو درست تر است که می فرماید لَمْ یَدْخُلُوها وَ هُمْ یَطْمَعُونَ و اگر مؤمن باشند وارد بهشت می شوند و اگر کافر باشند وارد جهنّم خواهند شد. زراره گفت: «پس حال ایشان چگونه خواهد شد»؟ امام صادق (در جواب فرمود: «ایشان به وعده‌ی خداوند مبنی بر امیدواری به رحمتش، به لطف و رحمت او چشم دوخته اند، و تو نیز در آینده [با گذشت زمان] از این حرف خود برمی گردی و این ایرادهایی که در ذهنت پیرامون این عقیده وجود دارد از بین خواهد رفت و مسأله برایت حل میشود».
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۵، ص۱۴۸ بحار الأنوار، ج۶۹، ص۱۶۶/ رجال الکشی، ص۱۴۱/ بحار الأنوار، ج۱۰۰، ص۳۷۸
الباقر (علیه السلام)- عَنْ زُرَارَهًَْ قَالَ: دَخَلْتُ أَنَا وَ حُمْرَانُ عَلَی أَبِی‌جَعْفَرٍ (علیه السلام) فَقُلْنَا إِنَّا نَمُدُّ الْمِطْمَرَ فَقَالَ وَ مَا الْمِطْمَرُ قُلْنَا الَّذِی مَنْ وَافَقَنَا مِنْ عَلَوِیٍّ أَوْ غَیْرِهِ تَوَلَّیْنَاهُ وَ مَنْ خَالَفَنَا بَرِئْنَا مِنْهُ مِنْ عَلَوِیٍّ أَوْ غَیْرِهِ قَالَ یَا زُرَارَهًُْ قَوْلُ اللَّهِ أَصْدَقُ مِنْ قَوْلِکَ فَأَیْنَ الَّذِینَ قَالَ اللَّهُ إِلَّا الْمُسْتَضْعَفِینَ مِنَ الرِّجالِ وَ النِّساءِ وَ الْوِلْدانِ لا یَسْتَطِیعُونَ حِیلَةً وَ لا یَهْتَدُونَ سَبِیلًا أَیْنَ الْمُرْجَوْنَ لِأَمْرِ اللَّهِ أَیْنَ الَّذِینَ خَلَطُوا عَمَلًا صالِحاً وَ آخَرَ سَیِّئاً أَیْنَ أَصْحابُ الْأَعْرافِ أَیْنَ الْمُؤَلَّفَهًُْ قُلُوبُهُمْ فَقَالَ زُرَارَهًُْ ارْتَفَعَ صَوْتُ أَبِی‌جَعْفَرٍ (علیه السلام) وَ صَوْتِی حَتَّی کَانَ یَسْمَعُهُ مَنْ عَلَی بَابِ الدَّارِ فَلَمَّا کَثُرَ الْکَلَامُ بَیْنِی وَ بَیْنَهُ قَالَ لِی یَا زُرَارَهًُْ حَقّاً عَلَی اللَّهِ أَنْ یُدْخِلَکَ الْجَنَّهًَْ.
امام باقر ( زراره گوید: من و حمران به محضر امام باقر (وارد شدیم و عرض کردیم: «ما میزان و معیاری برای خود گذاشته‌ایم». فرمود: «آن معیار چیست»؟ گفتم: «ما عقایدی داریم که به آن پای‌بند می‌باشیم هرکس با ما در آن عقیده همراه باشد او را دوست می‌داریم، خواه علوی باشد و یا غیر آن و هرکس با آن مخالفت کند ما از وی دوری می‌کنیم، چه علوی باشد و یا غیر آن». امام (فرمود: «پس مستضعفان کجا هستند که خداوند میفرماید: مگر آن دسته از مردان و زنان و کودکانی که به‌راستی تحت فشار قرار گرفته‌اند [و حقیقتاً مستضعفند] نه چاره‌ای دارند، و نه راهی [برای نجات از آن محیط آلوده] می‌یابند. (نساء/۹۸) مگر ناتوانان از مردان و زنان و کودکان که راه تشخیص حق را ندارند و توانایی ندارند راه حق را بیابند. آن‌هایی که به خداوند امید دارند و آرزو میکنند خداوند آنها را مورد رحمت قرار دهد و یا کسانی که کارهای نیک را با کارهای بد درهم آمیخته‌اند اصحاب اعراف در کجا واقع شدهاند، اشخاصی که باید به آنها محبّت کرد و دل آنها را بدست آورد کجا می‌باشند». زراره گوید: در اینجا صدای من و صدای امام باقر (بلند شده بود، تا آنجایی که کسانی که در خانه جمع شده بودند صدای ما را شنیدند، بعد از اینکه سخن ما به درازا کشید امام فرمود: «ای زراره شایسته است که خداوند شما را وارد بهشت کند».
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۵، ص۱۵۰ نور الثقلین/ بحار الأنوار، ج۶۹، ص۱۶۴
الصّادق (علیه السلام)- کُلُّ أُمَّهًٍْ یُحَاسِبُهَا إِمَامُ زَمَانِهَا وَ یَعْرِفُ الْأَئِمَّهًُْ أَوْلِیَاءَهُمْ وَ أَعْدَاءَهُمْ بِسِیمَاهُمْ وَ هُوَ قَوْلُهُ وَ عَلَی الْأَعْرافِ رِجالٌ وَ هُمُ الْأَئِمَّهًُْ یَعْرِفُونَ کُلًّا بِسِیماهُمْ فَیُعْطُونَ أَوْلِیَاءَهُمْ کِتَابَهُمْ بِیَمِینِهِمْ فَیَمُرُّونَ إِلَی الْجَنَّهًِْ بِلَا حِسَابٍ وَ یُؤْتُونَ أَعْدَاءَهُمْ کِتَابَهُمْ بِشِمَالِهِمْ فَیَمُرُّونَ إِلَی النَّارِ بِلَا حِسَابٍ فَإِذَا نَظَرَ أَوْلِیَاؤُهُمْ فِی کِتَابِهِمْ یَقُولُونَ لِإِخْوَانِهِمْ هاؤُمُ اقْرَؤُا کِتابِیَهْ إِنِّی ظَنَنْتُ أَنِّی مُلاقٍ حِسابِیَهْ فَهُوَ فِی عِیشَةٍ راضِیَةٍ أَیْ مَرْضِیَّهًٍْ فَوُضِعَ الْفَاعِلُ مَکَانَ الْمَفْعُولِ.
امام صادق ( امام زمان هر امّتی، از آن امّت، حسابرسی خواهد کرد و امامان، پیروان و دشمنان خویش را از چهره‌هایشان میشناسند و این همان سخن خداوند عزّوجلّ است: وَ عَلَی الأَعْرَافِ رِجَالٌ، منظور همان ائمّه (است. یعْرِفُونَ کُلاًّ بِسِیمَاهُمْ. بنابراین نامه‌ی اعمال پیروان خویش را به دست راستشان تحویل میدهند و بدون حسابرسی به بهشت میروند و نامه‌ی اعمال دشمنان خویش را به دست چپ آنها تحویل میدهند و بدون حسابرسی به جهنّم میروند، و آنگاه که پیروانشان به نامه‌ی اعمال خویش نگاه میکنند به برادران خویش میگویند: «[ای اهل محشر]! نامه‌ی اعمال مرا بگیرید و بخوانید! من یقین داشتم که [قیامتی در کار است و] به حساب اعمالم می‌رسم»! او در یک زندگی [کاملًا] رضایتبخش قرار خواهد داشت. (الحاقه/۲۱۱۹) یعنی اینکه پسندیده است. بنابراین اسم فاعل به‌جای اسم مفعول به کار رفته است.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۵، ص۱۵۰ بحار الأنوار، ج۸، ص۳۳۹/ القمی، ج۲، ص۳۸۴/ نور الثقلین
الصّادق (علیه السلام)- فَأَمَّا فِی یَوْمِ الْقِیَامَهًِْ فَإِنَّا وَ أَهْلَنَا نَجْزِی عَنْ شِیعَتِنَا کُلَّ جَزَاءٍ لَیَکُونَنَّ عَلَی الْأَعْرَافِ بَیْنَ الْجَنَّهًِْ مُحَمَّدٌ (صلی الله علیه و آله) وَ عَلِیٌّ (علیه السلام) وَ فَاطِمَهًُْ (سلام الله علیها) وَ الْحَسَنُ (علیه السلام) وَ الْحُسَیْنُ (علیه السلام) وَ الطَّیِّبُونَ مِنْ آلِهِمْ (علیهم السلام) فَنَرَی بَعْضَ شِیعَتِنَا فِی تِلْکَ الْعَرَصَاتِ فَمَنْ کَانَ مِنْهُمْ مُقَصِّراً فِی بَعْضِ شَدَائِدِهَا فَنَبْعَثُ عَلَیْهِمْ خِیَارَ شِیعَتِنَا کَسَلْمَانَ (رحمة الله علیه) وَ الْمِقْدَادِ (رحمة الله علیه) وَ أَبِی‌ذَرٍّ (رحمة الله علیه) وَ عَمَّار (رحمة الله علیه) وَ نُظَرَائِهِمْ فِی الْعَصْرِ الَّذِی یَلِیهِمْ وَ فِی کُلِّ عَصْرٍ إِلَی یَوْمِ الْقِیَامَهًِْ فَیَنْقُضُونَ عَلَیْهِمْ کَالْبُزَاهًِْ وَ الصُّقُورِ وَ یَتَنَاوَلُونَهُمْ کَمَا یَتَنَاوَلُ الْبُزَاهًُْ وَ الصُّقُورُ صَیْدَهَا فَیَزِفُّونَهُمْ إِلَی الْجَنَّهًِْ زَفّا.
امام صادق ( در روز قیامت ما و اهل بیتمان جزای شیعیان خود را می دهیم تا بر روی اعراف بین جهنّم و بهشت باشند محمّد و علی و فاطمه و حسن و حسین (و افراد نیک سرشت از بین خاندان آنان. ما برخی از شیعیان خود را در آن صحن و سرا می بینیم که در برخی اعمال خود کوتاهی کرده اند و سپس شیعیان برگزیده‌ی خود مانند سلمان و مقداد و ابوذر و عمّار و نظایر آنان را در دوره های بعدی و در هر دوره ای به نزد آنان می فرستیم تا در روز قیامت مثل باز و عقاب به ایشان حمله برند و آن ها را به بهشت بکشانند.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۵، ص۱۵۰ بحار الأنوار، ج۸، ص۴۴
الصّادق (علیه السلام)- إِذَا کَانَ یَوْمُ الْقِیَامَهًِْ أَقْبَلَ سَبْعُ قِبَابٍ مِنْ نُورٍ یَوَاقِیتَ خُضْرٍ وَ بِیضٍ فِی کُلِّ قُبَّهًٍْ إِمَامُ دَهْرِهِ قَدْ حَفَّ بِهِ أَهْلُ دَهْرِهِ بَرُّهَا وَ فَاجِرُهَا حَتَّی یَقِفُونَ بِبَابِ الْجَنَّهًِْ فَیَطَّلِعُ أَوَّلُهَا صَاحِبَ قُبَّهًٍْ اطِّلَاعَهًًْ فَیَتَمَیَّزُ {فَیُمَیِّزُ أَهْلَ وَلَایَتِهِ وَ عَدُوَّهُ} أَهْلُ وَلَایَتِهِ وَ عَدُوُّهُ ثُمَّ یُقْبِلُ عَلَی عَدُوِّهِ فَیَقُولُ أَنْتُمُ الَّذِینَ أَقْسَمْتُمْ لا یَنالُهُمُ اللهُ بِرَحْمَةٍ ادْخُلُوا الْجَنَّةَ لا خَوْفٌ عَلَیْکُمْ الْیَوْمَ یَقُولُهُ لِأَصْحَابِهِ فَیَسْوَدُّ وُجُوهُ الظَّالِمِ فَیُمَیِّزُ أَصْحَابَهُ إِلَی الْجَنَّهًِْ وَ هُمْ یَقُولُونَ رَبَّنا لا تَجْعَلْنا مَعَ الْقَوْمِ الظَّالِمِینَ فَإِذَا نَظَرَ أَهْلُ الْقُبَّهًِْ الثَّانِیَهًِْ إِلَی قِلَّهًِْ مَنْ یَدْخُلُ الْجَنَّهًَْ وَ کَثْرَهًِْ مَنْ یَدْخُلُ النَّارَ خَافُوا أَنْ لَا یَدْخُلُوهَا وَ ذَلِکَ قَوْلُهُ لَمْ یَدْخُلُوها وَ هُمْ یَطْمَعُونَ.
امام صادق ( هرگاه روز قیامت فرا رسد، هفت گنبد از نور و روشنایی که از یاقوت سبز و سفید تشعشع می‌کند، برافراشته میشود. در هر گنبد، امام زمان آن قرار دارد، درحالی‌که اهل زمانش، چه نیکان و چه بدکاران باشند، دور او گرد هم می‌آیند تا اینکه پشت دروازه بهشت قرار گیرند. سپس صاحب اوّلین گنبد نظری می‌کند و به‌وسیله‌ی این نظر، اهل ولایتش را از دشمنانش جدا می‌کند، سپس به‌سوی دشمنانش می‌آید و میگوید: الَّذِینَ أَقْسَمْتُمْ لا یَنالُهُمُ اللهُ بِرَحْمَةٍ ادْخُلُوا الْجَنَّةَ لا خَوْفٌ عَلَیْکُمْ؛ دراین‌هنگام چهره‌ی ظالم سیاه می‌گردد و این درحالی‌که یاران امام (از آنجا عبور میکنند و به‌سوی بهشت روانه میشوند و میگویند: رَبَّنَا لاَ تَجْعَلْنَا مَعَ الْقَوْمِ الظَّالِمِینَ؛ هرگاه اهل گنبد دوّم به تعداد کم کسانی که وارد بهشت میشوند و تعداد زیاد کسانی که به آتش وارد میشوند، نگاه می کنند، می‌ترسند و واهمه دارند که مبادا وارد بهشت نشوند و این همان کلام خدای تبارک‌وتعالی: لَمْ یَدْخُلُوهَا وَ هُمْ یَطْمَعُونَ است.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۵، ص۱۵۲ بحار الأنوار، ج۸، ص۳۳۷/ العیاشی، ج۲، ص۱۸/ نور الثقلین
الصّادق (علیه السلام)- عَنِ الْحَارِثِ عَنْ أبِی‌عَبْدِاللهِ (علیه السلام) قَالَ: سَأَلْتُهُ بَیْنَ الْإِیمَانِ وَ الْکُفْرِ مَنْزِلَهًٌْ فَقَالَ نَعَمْ وَ مَنَازِلُ لَوْ یَجْحَدُ شَیْئاً مِنْهَا أَکَبَّهُ اللَّهُ فِی النَّارِ بَیْنَهُمَا آخَرُونَ مُرْجَوْنَ لِأَمْرِ اللَّهِ وَ بَیْنَهُمَا الْمُسْتَضْعَفُونَ وَ بَیْنَهُمَا آخَرُونَ خَلَطُوا عَمَلًا صالِحاً وَ آخَرَ سَیِّئاً وَ بَیْنَهُمَا قَوْلُهُ وَ عَلَی الْأَعْرافِ رِجالٌ.
امام صادق ( حارث گوید: از امام صادق (پرسیدم: «بین کفر و ایمان چه فاصله‌ای هست»؟ فرمود: «آری فاصله‌هایی وجود دارد، اگر یکی از آن اعمال را انجام دهد خداوند او را به رو در آتش خواهد افکند ولی بین ایمان و کفر کسانی هستند که امیدوار رحمت خداوند می‌باشند. در آن میان مستضعفان هستند که خود حکم خاصی دارند و در آنجا کسانی می‌باشند که کار خوب و بد را به هم آمیختند. (توبه/۱۰۲) این‌ها هم حکمی دارند و در آنجا اهل اعراف هستند که خداوند از آنها در قرآن نام برده است».
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۵، ص۱۵۲ بحار الأنوار، ج۶۹، ص۱۶۶/ العیاشی، ج۲، ص۱۱۱
الصّادق (علیه السلام)- النَّاسُ عَلَی سِتِّ فِرَقٍ یَئُولُونَ کُلُّهُمْ إِلَی ثَلَاثِ فِرَقٍ الْإِیمَانِ وَ الْکُفْرِ وَ الضَّلَالِ وَ هُمْ أَهْلُ الْوَعْدَیْنِ الَّذِینَ وَعَدَهُمُ اللَّهُ الْجَنَّهًَْ وَ النَّارَ الْمُؤْمِنُونَ وَ الْکَافِرُونَ وَ الْمُسْتَضْعَفُونَ وَ الْمُرْجَوْنَ لِأَمْرِ اللهِ إِمَّا یُعَذِّبُهُمْ وَ إِمَّا یَتُوبُ عَلَیْهِمْ وَ الْمُعْتَرِفُونَ بِذُنُوبِهِمْ خَلَطُوا عَمَلًا صَالِحاً وَ آخَرَ سَیِّئاً وَ أَهْلُ الْأَعْرَافِ.
امام صادق ( مردم بر شش دسته هستند که به سه‌گونه ظاهر می‌گردند: ایمان، کفر و ضلالت، این‌ها اهل وعده می‌باشند و خداوند به آنها وعده‌ی بهشت و دوزخ را داده است و آنها مؤمنان و کافران و مستضعفان هستند. کسانی که امیدوار رحمت خداوند می‌باشند و انتظار دارند خداوند آنها را مورد رحمت خود قرار دهد و گروهی دیگر، به فرمان خدا واگذار شدهاند [و کارشان با خداست] یا آنها را مجازات می‌کند. (توبه/۱۰۶) و کسانی که به گناهان خود اعتراف میکنند و کارهای نیک و بد را به هم آمیخته‌اند. (توبه/۱۰۲) و اهل اعراف.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۵، ص۱۵۲ الکافی، ج۲، ص۳۸۱/ نور الثقلین
الصّادق (علیه السلام)- عَنْ حَمْزَهًَْ‌بْنِ‌الطَّیَّارِ قَالَ قَالَ لِی أبُوعَبْدِاللهِ (علیه السلام): النَّاسُ عَلَی سِتَّهًِْ أَصْنَافٍ قَالَ قُلْتُ أَ تَأْذَنُ لِی أَنْ أَکْتُبَهَا قَالَ نَعَمْ قُلْتُ مَا أَکْتُبُ ... قَالَ اکْتُبْ أَصْحَابَ الْأَعْرَافِ قَالَ قُلْتُ وَ مَا أَصْحَابُ الْأَعْرَافِ قَالَ قَوْمٌ اسْتَوَتْ حَسَنَاتُهُمْ وَ سَیِّئَاتُهُمْ فَإِنْ أَدْخَلَهُمُ النَّارَ فَبِذُنُوبِهِمْ وَ إِنْ أَدْخَلَهُمُ الْجَنَّهًَْ فَبِرَحْمَتِه.
امام صادق ( از حمزه‌بن‌طیّار نقل شده است که گفت: امام صادق (به من فرمود: «مردم شش گروهند». عرض کردم: «آیا به من اجازه می‌دهی بنویسم»؟ فرمود: «بلی». عرض کردم: «چه بنویسم»؟ فرمود: «بنویس». و آن حدیث را ذکر کرد تا اینکه فرمود: «و اصحاب اعراف را نیز بنویس». عرض کردم: «اصحاب اعراف کدامند»؟ فرمود: «آنان قومی هستند که کارهای نیک و بد آنان یکسان و مساوی است. و خدا اگر آنان را وارد آتش کند، به علّت گناهانشان است و اگر آنان را وارد بهشت کند، با رحمت خود این کار را می‌کند».
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۵، ص۱۵۲ نور الثقلین
الباقر (علیه السلام)- عَنْ جَابِرِ‌بْنِ‌یَزِیدَ قَالَ: سَأَلْتُهُ عَنِ الْأَعْرَافِ مَا هُمْ قَالَ هُمْ أَکْرَمُ الْخَلْقِ عَلَی اللَّهِ.
امام باقر ( جابربن‌یزید گوید: از امام باقر (درباره‌ی اعراف پرسیدم: «چه کسانی هستند»؟ فرمود: «آنان با کرامت‌ترین آفریدگان نزد خدای تبارک‌وتعالی هستند».
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۵، ص۱۵۴ بحار الأنوار، ج۲۴، ص۲۵۱/ البرهان
الصّادق (علیه السلام)- لِأَهْلِ التَّوَاضُعِ سِیمَاءُ یَعْرِفُهَا أَهْلُ السَّمَاوَاتِ مِنَ الْمَلَائِکَهًِْ وَ أَهْلُ الْأَرْضِ مِنَ الْعَارِفِینَ قَالَ اللَّهُ عَزَّوَجَلَّ وَ عَلَی الْأَعْرافِ رِجالٌ یَعْرِفُونَ کُلًّا بِسِیماهُمْ.
امام صادق ( اهل تواضع چهره‌ای دارند که فرشته‌های آسمان و عارفان زمین آن را میشناسند. خدای عزّوجلّ فرموده است: وَ عَلَی الْأَعْرافِ رِجالٌ یَعْرِفُونَ کُلًّا بِسِیماهُمْ.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۵، ص۱۵۴ مستدرک الوسایل، ج۱۱، ص۲۹۸/ مصباح الشریعهًْ، ص۷۲/ بحار الأنوار، ج۷۲، ص۱۲۱/ نور الثقلین
علی‌بن‌ابراهیم (رحمة الله علیه)- وَ نادی أَصْحابُ الْأَعْرافِ رِجالًا یَعْرِفُونَهُمْ بِسِیماهُمْ فِی النَّارِ قالُوا ما أَغْنی عَنْکُمْ جَمْعُکُمْ فِی الدُّنْیَا وَ ما کُنْتُمْ تَسْتَکْبِرُونَ ثُمَ یَقُولُونَ لِمَنْ فِی النَّارِ مِنْ أَعْدَائِهِمْ هَؤُلَاءِ شِیعَتِی وَ إِخْوَانِیَ الَّذِینَ کُنْتُمْ أَنْتُمْ تَحْلِفُونَ فِی الدُّنْیَا أَنْ لا یَنالُهُمُ اللهُ بِرَحْمَةٍ.
علیّ‌بن‌ابراهیم ( وَ نادی أَصْحابُ الْأَعْرافِ رِجالًا یَعْرِفُونَهُمْ بِسِیماهُمْ؛ میگویند جمعیّت و گروه‌بندی شما در دنیا موجب آسایش و راحتی شما نشد که به خود می‌بالیدید. آنگاه به دشمنان خود در آتش میگویند تماشا کنید؛ این‌ها برادران و شیعیان ما هستند که شما در دنیا قسم می‌خوردید از رحمت خدا محروم خواهند بود.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۵، ص۱۵۴ القمی، ج۱، ص۲۳۱