وَمَا لَهُمۡ أَلَّا يُعَذِّبَهُمُ ٱللَّهُ وَهُمۡ يَصُدُّونَ عَنِ ٱلۡمَسۡجِدِ ٱلۡحَرَامِ وَمَا كَانُوٓاْ أَوۡلِيَآءَهُۥٓۚ إِنۡ أَوۡلِيَآؤُهُۥٓ إِلَّا ٱلۡمُتَّقُونَ وَلَٰكِنَّ أَكۡثَرَهُمۡ لَا يَعۡلَمُونَ
34
وَمَا لَهُمۡ أَلَّا يُعَذِّبَهُمُ ٱللَّهُ وَهُمۡ يَصُدُّونَ عَنِ ٱلۡمَسۡجِدِ ٱلۡحَرَامِ وَمَا كَانُوٓاْ أَوۡلِيَآءَهُۥٓۚ إِنۡ أَوۡلِيَآؤُهُۥٓ إِلَّا ٱلۡمُتَّقُونَ وَلَٰكِنَّ أَكۡثَرَهُمۡ لَا يَعۡلَمُونَ
34
الصّادق (علیه السلام)- فِی قَوْلِ اللَّهِ وَ هُمْ یَصُدُّونَ عَنِ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ وَ ما کانُوا أَوْلِیاءَهُ یَعْنِی أَوْلِیَاءَ الْمَیِّتِ یَعْنِی الْمُشْرِکِینَ إِنْ أَوْلِیاؤُهُ إِلَّا الْمُتَّقُونَ حَیْثُ مَا کَانُوا هُمْ أَوْلَی بِهِ مِنَ الْمُشْرِکِین.
امام صادق ( [منظور از این آیه]: وَ هُمْ یَصُدُّونَ عَنِ المَسْجِدِ الحَرَامِ وَ مَا کَانُواْ أَوْلِیَاءهُ، یعنی اولیای خانهی خدا، یعنی مشرکان [خود را اولیای خانه خدا میدانند]؛ إِنْ أَوْلِیَآؤُهُ إِلاَّ المُتَّقُونَ، چراکه آنان از مشرکان، به مسجدالحرام شایستهتر بودند.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۵، ص۵۵۴ مستدرک الوسایل، ج۱۷، ص۱۴۱/ بحار الأنوار، ج۱۰۱، ص۳۳۹/ العیاشی، ج۲، ص۵۵/ نور الثقلین/ البرهان
علیبنإبراهیم (رحمة الله علیه)- فَلَمَّا هَمُّوا بِقَتْلِ رَسُولِ اللَّهِ (صلی الله علیه و آله) وَ أَخْرَجُوهُ مِنْ مَکَّهًَْ قَالَ اللَّهُ وَ ما لَهُمْ أَلَّا یُعَذِّبَهُمُ اللهُ وَ هُمْ یَصُدُّونَ عَنِ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ وَ ما کانُوا أَوْلِیاءَهُ یَعْنِی قُرَیْشاً مَا کَانُوا أَوْلِیَاءَ مَکَّهًَْ إِنْ أَوْلِیاؤُهُ إِلَّا الْمُتَّقُونَ أَنْتَ وَ أَصْحَابُکَ یَا مُحَمَّدُ (صلی الله علیه و آله) فَعَذَّبَهُمُ اللَّهُ بِالسَّیْفِ یَوْمَ بَدْرٍ فَقُتِلُوا.
علیّبنابراهیم ( این موقعی بود که او طلب مغفرت نمود امّا وقتی تصمیم به کُشتن پیامبر (گرفتند و از مکّه او را خارج نمودند، خداوند فرمود: وَ ما لَهُمْ أَلَّا یُعَذِّبَهُمُ اللهُ وَ هُمْ یَصُدُّونَ عَنِ الْمسْجِدِ الحَرامِ وَ ما کانُوا أَوْلِیاءَهُ یعنی قریش صاحب اختیار مکّه نبودند، إِنْ أَوْلِیاؤُهُ إِلَّا الْمتَّقُونَ؛ ای محمّد (! صاحب اختیار مکّه تو و اصحابت هستند. خداوند آنها را با شمشیر عذاب نمود در جنگ بدر عذاب نمود و کُشته شدند.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۵، ص۵۵۶ بحار الأنوار، ج۹، ص۲۱۰/ بحار الأنوار، ج۱۸، ص۲۳۴/ القمی، ج۱، ص۲۷۶
ابنعباس (رحمة الله علیه)- وَ ما کانُوا یَعْنِی کُفَّارَ مَکَّهًَْ أَوْلِیاءَهُ إِنْ أَوْلِیاؤُهُ یَعْنِی مَا أَوْلِیَاؤُهُ إِلَّا الْمُتَّقُونَ یَعْنِی {عَنِ} الشِّرْکِ وَ الْکَبَائِرِ، یَعْنِی عَلِیَّ بْنَ أَبِی طَالِبٍ (علیه السلام) وَ حَمْزَهًَْ (رحمة الله علیه) وَ جَعْفَراً وَ عَقِیلًا، هَؤُلَاءِ هُمْ أَوْلِیَاؤُهُ وَ لکِنَّ أَکْثَرَهُمْ لا یَعْلَمُونَ.
ابنعبّاس ( وَ ما کانُوا یعنی کفّار مکّه. أَوْلِیاءَهُ إِنْ أَوْلِیاؤُهُ یعنی دوستان او (مکه) نیستند إِلَّا الْمتَّقُونَ مگر پرهیزگاران، یعنی آنان که از شرک و گناهان کبیره پرهیز کردهاند، مراد [از آن] علیّبنابیطالب (و حمزه و جعفر و عقیل هستند که اینان دوستان او بودند؛ وَ لکِنَّ أَکْثَرَهُمْ لا یَعْلَمُونَ.
تفسیر اهل بیت علیهم السلام ج۵، ص۵۵۶ شواهد التنزیل، ج۱، ص۲۸۳