وَلَمَّا بَلَغَ أَشُدَّهُۥٓ ءَاتَيۡنَـٰهُ حُكۡمًا وَعِلۡمًاۚ وَكَذَٰلِكَ نَجۡزِي ٱلۡمُحۡسِنِينَ
22
تفسیر نور
و چون (یوسف) به رشد و قوت خود رسید به او علم و حُكم (نبوت یا حكمت) دادیم و ما اینگونه نیكوكاران را پاداش مىدهیم.
نکتهها
«اشدّ» از «شدّ» به معناى «گِره محكم»، اشاره به استحكام جسمى و روحى است. این كلمه در قرآن؛ گاهى به معناى «بلوغ» استعمال شده است، چنانكه در آیه 34 سوره اسراء آمده: «حتّى یبلغ اَشدّه» یعنى به مال یتیم نزدیك نشوید تا زمانى كه به سنّ بلوغ برسد. گاهى مراد از «اشدّ» سنّ چهل سالگى است. نظیر آیه 15 سورهى احقاف كه مىفرماید: «بلغ اشدّه و بلغ اربعین سنة» و گاهى به سن قبل از پیرى گفته مىشود، مانند آیه 67 سوره غافر: «ثم یخرجكم طفلا ثم لتبلغوا اشدّكم ثم لتكونوا شیوخا»پیامها
علم وحكمت، ظرفیّت وآمادگى مىخواهد. «بلغ اشدّه» ترفیعات الهى بدون فوت زمان و در وقت خود صورت مىگیرد. «لمّا بلغ... آتیناه»*
حكمت، غیر از علم است. (علم، دانش است، ولى حكمت، بینش و بصیرتى است كه انسان را به حقّ مىرساند) «آتیناه حكماً و علماً»*
علوم انبیا، اكتسابى نیست. «آتیناه حكماً و علماً»
وجود علم و حكمت در كنار یكدیگر، بسیار ارزشمند و كارساز است. «حكماً و علماً»*
دلیلِ عزل و نصبها را براى مردم بیان كنید. «آتیناه حكماً... كذلك نجزى المحسنین»*
باید احسان كنیم تا لایق دریافت پاداش خاصّ الهى باشیم. «نجزى المحسنین»
نیكوكاران، در همین دنیا نیز كامیاب مىشوند. «كذلك نجزى المحسنین»
هر كس كه توان علمى و جسمى داشته باشد، مشمول لطف الهى نمىشود، بلكه محسن بودن نیز لازم است. «نجزى المحسنین»