قَالُواْ وَأَقۡبَلُواْ عَلَيۡهِم مَّاذَا تَفۡقِدُونَ
71
قَالُواْ نَفۡقِدُ صُوَاعَ ٱلۡمَلِكِ وَلِمَن جَآءَ بِهِۦ حِمۡلُ بَعِيرٍ وَأَنَاْ بِهِۦ زَعِيمٌ
72
تفسیر نور
(برادران یوسف روبه ماموران كردندو) گفتند: شما چه چیزى را گم كردهاید.
گفتند: پیمانه و جام مخصوص شاه را گم كردهایم و براى هركس آنرا بیاورد یك بار شتر (جایزه) است و من این را ضمانت مىكنم.
نکتهها
«صواع» و«سقایة» به یك معنى بكار رفتهاند، پیمانهاى كه هم با آن آب مىخورند و هم گندم را كیل و اندازه مىكنند كه نشانه صرفهجویى، بهرهورى و استفاده چند منظوره از یك وسیله است. «صواع» ظرفى است كه گنجایش یك صاع (حدود 3 كیلو) گندم را دارد.«حِمْل» به بار گفته مىشود و «حَمْل» نیز به معناى بار است، امّا بارى كه پنهان باشد، مثل بارانى كه در دل ابر است یا فرزندى كه در شكم مادر است.120
جملهى «لمن جاء به حمل بعیر» هركس چنین كند من چنان پاداش مىدهم، در اصطلاح فقهى «جُعاله» نامیده مىشود كه داراى سابقه و اعتبار قانونى است.
120) مفردات راغب.
پیامها
برادران با جملهى «ماذا تَفقدون» توصیه كردند كه قبل از اثبات موضوع دزدى كسى را نباید متهم كرد.* جایزه تعیین كردن، از شیوههاى قدیمى است. «ولمن جاء به حِمل بعیر»
جوایز باید متناسب با افراد و زمان باشد. در زمان قحطى بهترین جایزه، یك بار شتر غلّه است. «حِمل بَعیرٍ»
ضامن باید فرد معیّن ومشخّصى باشد. «و انا به زعیم»*
ضامن باید معتبر باشد. «و انا به زعیم»*
ضامن گرفتن براى جلب اطمینان، سابقه تاریخى دارد. «انا به زعیمٌ»