يَتَجَرَّعُهُۥ وَلَا يَكَادُ يُسِيغُهُۥ وَيَأۡتِيهِ ٱلۡمَوۡتُ مِن كُلِّ مَكَانٍ وَمَا هُوَ بِمَيِّتٍ وَمِن وَرَآئِهِۦ عَذَابٌ غَلِيظٌ
17
تفسیر نور
آن (آب چركین) را جرعه جرعه مىآشامد، در حالى كه فرو بردن آن هرگز گوارا نیست ، و مرگ از هر سو به سراغ او مىآید، ولى او مردنى نیست، و پس از آن، عذاب شدیدى است.
نکتهها
در این آیه، سیمایى از عذاب دوزخیان مطرح شده است:الف: عذاب اهل دوزخ ذرّه ذرّه است تا شكنجهى آنان بیشتر باشد.
ب: عذابهاى گوناگون، دوزخیان را تا مرز مرگ پیش مىبرند، ولى آنان نمىمیرند.
ج: عذابها، عقبههاى سختترى دارد و رو به افزایش است.
قرآن در وصف عذاب قیامت، چندین تعبیر دارد: «الیم»، «شدید»، «غلیظ»، «عظیم» كه همه اشاره به شدت و عظمت عذاب دارد.
«اساغه» به معناى آشامیدن آب است با میل و رغبت. جملهى «لایكاد یسیغه» یعنى هرگز با میل خود آن را نمىآشامد.26
رسولاكرمصلى الله علیه وآله فرمود: هركس شراب بنوشد، تا چهل روز نمازش قبول نمىشود و سزاوار است كه خداوند از آب بد بوى متعفّنِ دوزخ، به او بنوشاند.27
26) تفسیر تبیان.
27) تفسیر مجمع البیان.
پیامها
عذاب دوزخ تدریجى ودائمى است. «یتجرّعه» دوزخیان مرگ ندارند وعذاب دوزخ سبب مرگ نمىشود.«ماهوبمیت»
عذاب دوزخ رو به افزایش است. «ومن ورائه عذاب غلیظ»