قُلِ ٱدۡعُواْ ٱللَّهَ أَوِ ٱدۡعُواْ ٱلرَّحۡمَـٰنَ أَيًّا مَّا تَدۡعُواْ فَلَهُ ٱلۡأَسۡمَآءُ ٱلۡحُسۡنَىٰۚ وَلَا تَجۡهَرۡ بِصَلَاتِكَ وَلَا تُخَافِتۡ بِهَا وَٱبۡتَغِ بَيۡنَ ذَٰلِكَ سَبِيلًا
110
تفسیر نور
بگو: نام اللّه را بخوانید یا نام رحمان را، هر كدام را بخوانید، پس بهترین نامها از آن اوست. ونمازت را خیلى بلند یا خیلى آهسته نخوان ومیان این دو، راهِ (معتدلى) را انتخاب كن.
نکتهها
در بعضى تفاسیر آمده است: پیامبر در مسجدالحرام دعا مىخواند و مىگفت: «یااللّه، یارحمان» عدّهاى پنداشتند كه او دو خدا را مىخواند كه یكى «اللّه» است و دیگرى «رحمان». آیه نازل شد و این شبهه را زدود.225بعضى نامها تنها علامت و نشان است و كارى به تطابق معنا با مسمّى ندارد، مثل شناسایى افراد از طریق صدا، لباس، ماشین، یا شناسایى كشور یا مؤسسهاى از راه آرم و نشان. امّا گاهى اسامى تنها آرم نیستند، بلكه محتوا و پیام دارند، مثل نامهاى مبارك خدا كه هر یك، گویاى كمالى از ذات اوست.
هرگاه پیامبر بلند نماز مىخواند، كفّار با شعر خواندن بلند، مزاحم مىشدند و هرگاه آهسته مىخواند، اصحاب نمىشنیدند. نزول این آیه، دستور به قرائتى بین بلند و آهسته بود.226
در روایات شیعه و سنّى آمده است: خداوند 99 اسم دارد كه هر كه در دعا خداوند را به آنها بخواند، رستگار وپیروز مىشود.227
225) تفاسیر تبیان و فرقان.
226) تفسیر ابوالفتوح رازى.
227) تفاسیر طبرى، المیزان و مجمعالبیان.
پیامها
پیامبر باید شبهات را برطرف كند. «قل» نامهاى خدا، همه به یك حقیقت برمىگردد و عین ذات اوست. «ایّاًما تدعوا»
اسماى حُسنى وبرترین صفات، مخصوص خداوند است. «فله الاسماء الحسنى»
چون از سویى خدا و كمالاتش بىنهایت است، و از سوى دیگر عقل و كلمات انسان محدود، بهترین راه آن است كه خدا را به نامهایى بخوانیم كه از خود او و قرآن گرفتهایم، وگرنه انسان ممكن است به انحراف افتد واسمهاى نامناسب براى خدا بتراشد.«الاسماء الحسنى»
در دعا خواندن، انسان آزاد است كه خدا را به هر یك از نامهایش كه مىخواهد، بخواند. «ایّاًما تدعوا...»
در همهى نامهاى خدا، بهترین معانى و مقدّسترین مفاهیم به كار رفته است. «فله الاسماء الحسنى»
اسلام، دینى میانه و معتدل است، حتّى قرائت نمازش باید با صدایى میانه باشد. «وابتغ بین ذلك سبیلاً»
اسلام، غیر از نیّت و عمل، به شیوه و كیفیّت عمل هم نظر دارد. نماز باید روى آداب خاصّ خوانده شود. «لاتجهر، لاتخافت، اِبتَغ بین ذلك»