وَقُلِ ٱلۡحَمۡدُ لِلَّهِ ٱلَّذِي لَمۡ يَتَّخِذۡ وَلَدًا وَلَمۡ يَكُن لَّهُۥ شَرِيكٌ فِي ٱلۡمُلۡكِ وَلَمۡ يَكُن لَّهُۥ وَلِيٌّ مِّنَ ٱلذُّلِّ وَكَبِّرۡهُ تَكۡبِيرَۢا
111
تفسیر نور
و بگو: ستایش از آنِ خداوندى است كه نه فرزندى براى خود گرفته است، و نه در حاكمیّت، شریكى براى او بوده و نه هرگز به خاطر ذلّت و ضعف، یاورى گرفته است. و او را به طور شایسته، بزرگ بشمار.
نکتهها
این سوره، با تسبیح خداوند آغاز شد و با حمد و تكبیر او پایان گرفت، چنانكه سورهى مؤمنون نیز با رستگارى مؤمنان آغاز شده، «قد افلح المؤمنون» و با رستگار نشدن كفّار، پایان گرفته است. «لا یفلح الكافرون»در روایات، تلاوت این آیه، براى اداى دین و رفع وسوسه و برطرف شدن فقر و بیمارى، مؤثّر شمرده شده است.
نفى فرزند از خداوند، در مقابل یهود و مسیحیّت است، و نفى شریك در مقابل قریش و نفى ولىّ در مقابل برخى از مجوسان و ستارهپرستان است.228
228) تفسیر مجمعالبیان ونمونه.
پیامها
ستایش خدا را از خدا بیاموزیم. «قل الحمدللّه...» دلیل اختصاص ستایشها به خدا، بىنیازى اوست. «الحمدللّه الّذى لمیتّخد ولدا»
عظمت و بزرگى خدا را عظمتى ویژه دانسته و او را بىنیاز مطلق بدانیم. «كبّره تكبیراً»