وَعُرِضُواْ عَلَىٰ رَبِّكَ صَفًّا لَّقَدۡ جِئۡتُمُونَا كَمَا خَلَقۡنَـٰكُمۡ أَوَّلَ مَرَّةِۭۚ بَلۡ زَعَمۡتُمۡ أَلَّن نَّجۡعَلَ لَكُم مَّوۡعِدًا
48
تفسیر نور
و (در آن روز) همهى مردم صف كشیده، بر پروردگارت عرضه مىشوند. (خدا به آنان مىفرماید:) همانگونه كه نخستین بار شما را آفریدیم، (امروز هم) به سوى ما آمدید، بلكه پنداشتید كه هرگز ما برایتان موعدى مقرّر نخواهیم داشت؟
نکتهها
«صَف» نشانهى نظم و ساماندهى و رمز ادب و تواضع است. در قرآن، براى بیان اوصاف مجاهدان و همچنین فرشتگان، تعبیر «صف» آمده است و دو سورهى از قرآن نیز به نام «صف» و «صافّات» مىباشد.اگر در دنیا، قواى مسلّح با نظم خاصّى بر رؤسا عرضه مىشوند، در قیامت، همهى انسانها به طور قهرى و منظّم بر خداوند عرضه خواهند شد.
پیامها
حضور در قیامت و عرضه بر پروردگار، قطعى است. «وعُرِضوا على ربّك» طبقات دنیوى در قیامت از بین مىرود و همهى مردم، توانگر و فقیر در یك صف قرار مىگیرند. «صَفّاً»
نظم، ارزشى است كه هم در دنیا مطرح است، هم در آخرت، هم در جامعه و هم در عبادت. «عُرِضوا... صَفّاً»
نحوهى حضور در قیامت، مانند هنگام تولّد و حضور در دنیاست؛ عاجز، گریان و عریان.46 «كما خلقناكم اوّل مَرّة»
معاد جسمانى است. «جئتمونا كما خلقناكم...»
آفرینش مجدّد در قیامت، همچون آفرینش در دنیاست. «كما خلقناكم اوّل مَرّة»
كافران، دلیلى بر انكار معاد ندارند. «بل زَعَمتم ألَّن نجعل لكم موعداً»
46) در مناجاتها نیز به عریانى هنگام رستاخیز و محشر اشاره شده است.