وَإِذۡ قُلۡنَا لِلۡمَلَـٰٓئِكَةِ ٱسۡجُدُواْ لِـَٔادَمَ فَسَجَدُوٓاْ إِلَّآ إِبۡلِيسَ كَانَ مِنَ ٱلۡجِنِّ فَفَسَقَ عَنۡ أَمۡرِ رَبِّهِۦٓ أَفَتَتَّخِذُونَهُۥ وَذُرِّيَّتَهُۥٓ أَوۡلِيَآءَ مِن دُونِي وَهُمۡ لَكُمۡ عَدُوُّۢۚ بِئۡسَ لِلظَّـٰلِمِينَ بَدَلًا
50
الف: سجدهى عبادت كه مخصوص خداست مثل سجدهى نماز.
ب: سجدهى اطاعت، مثل سجدهى فرشتگان بر آدم، كه براى اطاعت فرمان خداوند بود.
ج: سجدهى تحیّت، تكریم وتشكّر از خداوند، مثل سجدهى یعقوب بر عاقبت یوسف.
سرگذشت سجده فرشتگان بر آدم و تمرّد ابلیس، قابل تأمّل و مایهى عبرت است. «واذ قلنا...» فرشتگان پیش از انسان بودهاند. «قلنا للملائكة اسجدوا لآدم»
انسان برتر از فرشته است كه مسجود او قرار گرفته است. «اُسجدوا لآدم»
فرشتگان مطیع امر خدایند. «اُسجدوا... فسجدوا»
آنان كه سجدهاى ندارند، در خط ابلیساند. «فسَجدوا الاّ ابلیس»
نباید به سابقهى خود مغرور شد. ابلیس با سابقهى طولانى عبادت، فاسق شد. «كان من الجنّ ففسق ...»
ابلیس فرزند و ذریّه دارد. «و ذُریّته»
فاسقان را نباید دوست خود گرفت. «ففسق ... أفتتّخذونه و ذریّته اولیاء»
پیروان شیطان باید در عملكرد خود بازنگرى كنند كه چه مىكنند. «أفتتّخذونه و ذریّته اولیاء»
شیطان و نسل او، دشمن انسانند. «وهم لكم عدوّ»
آنان كه به جاى خدا پیرو شیطان مىشوند، ستمگرند. «بئس للظّالمین بدلاً»
رها كردن خدا و پیروى از شیطان، انتخاب بدترین جایگزین است. «بئس للظّالمین بدلاً»