قَالَ هَـٰذَا فِرَاقُ بَيۡنِي وَبَيۡنِكَۚ سَأُنَبِّئُكَ بِتَأۡوِيلِ مَا لَمۡ تَسۡتَطِع عَّلَيۡهِ صَبۡرًا
78
تفسیر نور
(خضر) گفت: این (بار) جدایى میان من و توست، بزودى تو را از تأویل و راز آنچه نتوانستى بر آن صبر كنى آگاه خواهم ساخت.
نکتهها
«تأویل» به معناى ارجاع و بازگشت دادن است و به هركارى كه به هدف برسد یا پرده از اسرارى بردارد گفته مىشود.جدایىِ خضر از موسى به پیشنهاد خود موسى بود كه گفت: «اِن سألتك عن شىء بعدها فلاتصاحبنى» و زمینهى آن را با سؤالها و اعتراضهاى مكرّر و تنها گذاشتن او در ساختن دیوار فراهم كرد.
از موسى پرسیدند: سختترین لحظاتى كه بر تو گذشت، كدام لحظه بود؟ گفت: با آنكه از فرعونیان تهمتها شنیدم و از بنىاسرائیل بهانهجویىها دیدم، ولى دشوارترین زمان، آن لحظهاى بود كه خضر گفت: «هذا فراق بینى و بینك».80
بگذار تا بگریم، چون ابر در بهاران
كز سنگ ناله خیزد، روز وداع یاران
80) محجّة البیضاء و تفسیر ابوالفتوح.
پیامها
هر كس قدر وصال را نداند، گرفتار فراق خواهد شد. «هذا فراق...» به كوچكترین انتقادى یاران خود را از دست ندهیم. خضر بعد از چند مرحله فرمود: «هذا فراق...»
هر چه سریعتر ابهام ذهنى دیگران را بر طرف كنید. «سأنبّئك»
با تعلیم حكمت، ظرفیّت افراد را افزایش دهیم. «سأنبّئكبتأویلمالمتستطع...»
حوادث ظاهرى، گاهى جنبهى باطنى هم دارد. «تأویل مالم تستطع علیه صبراً»