إِنَّا جَعَلۡنَا مَا عَلَى ٱلۡأَرۡضِ زِينَةً لَّهَا لِنَبۡلُوَهُمۡ أَيُّهُمۡ أَحۡسَنُ عَمَلًا
7
وَإِنَّا لَجَـٰعِلُونَ مَا عَلَيۡهَا صَعِيدًا جُرُزًا
8
تفسیر نور
البتّه ما آنچه را روى زمین است، زینت براى آن قرار دادیم تا آنان را بیازماییم كه كدامشان بهتر و نیكوتر عمل مىكنند.
و ما (سرانجام) آنچه را روى آن است، به صورت خاك و زمینى بىگیاه قرار مىدهیم.
نکتهها
«صَعید» به خاك و مطلق روى زمین گفته شده است. «جُرُز»، زمین بىگیاه است.خداوند، كلمهى «لِنَبلوَهم» مربوط به مسئلهى آزمایش مردم را در میان دو كلمهى «جعلنا» و «جاعِلون» قرارداد كه یكى مربوط به سرسبزى زمین است و دیگرى مربوط به بىگیاهى آن، تا اشاره باشد به اینكه آزمایش و امتحان مردم در لابلاى سبزى و شادابى و خشكى و غمها مىباشد، امّا آنچه مهم است عملكرد انسان و پیروزى اوست.
در روایات مراد از «احسن عملا» كار عاقلانه و همراه با تقواست كه ذخیرهى قیامت نیز شده باشد.8
پیامها
دلیل ایمان نیاوردن كفّار، سرمستى به جلوههاى دنیاست. «لمیؤمنوا... جعلنا ما على الارض زینة» همهى آنچه روى زمین است، باغها، گلها، میوهها، حیوانات، آبها، معادن، رنگها، بوها، زینت زمین است. «زینةًلها» امّا براى انسانهاى رشد یافته، ایمان، زینت و آرایش است.9
زینتها، وسیلهى آزمایش است. «زینةًلها لنبلوهم» تا معلوم شود چه كسى فریفته شده و خود را مىفروشد و چه كسى با قناعت و زهد و برخورد كریمانه، آنها را مقدّمهى عمل صالح قرار مىدهد.
آزمایش، نشانهى اختیار انسان است.10 «لیبلوهم»
كیفیّت عمل مهم است، نه مقدار و كمّیت آن. «احسن عملاً»، نه «اكثرعملاً»
زیبایى گلها و طبیعت فانى است، ولى كار نیك ماندگار است. «ایّكم احسن عملاً... صعیداً جرزا»
به زیبایىهاى ظاهرى دنیا مغرور نشویم، كه همه با خاك یكسان مىشود. «صعیداً جرزا»
8) تفسیر نورالثقلین، ج5، ص361 و ج3، ص243.
9) حَبّب الیكم الایمان و زَیّنه فى قلوبكم». حجرات، 7.
10) آزمایش در مواردى بكار مىرود كه انسان قدرت انتخاب داشته باشد.