قَالَ مَا مَكَّنِّي فِيهِ رَبِّي خَيۡرٌ فَأَعِينُونِي بِقُوَّةٍ أَجۡعَلۡ بَيۡنَكُمۡ وَبَيۡنَهُمۡ رَدۡمًا
95
ءَاتُونِي زُبَرَ ٱلۡحَدِيدِ حَتَّىٰٓ إِذَا سَاوَىٰ بَيۡنَ ٱلصَّدَفَيۡنِ قَالَ ٱنفُخُواْ حَتَّىٰٓ إِذَا جَعَلَهُۥ نَارًا قَالَ ءَاتُونِيٓ أُفۡرِغۡ عَلَيۡهِ قِطۡرًا
96
فَمَا ٱسۡطَـٰعُوٓاْ أَن يَظۡهَرُوهُ وَمَا ٱسۡتَطَـٰعُواْ لَهُۥ نَقۡبًا
97
تفسیر نور
(ذوالقرنین در پاسخ) گفت: آنچه پروردگارم در آن به من قدرت داده، (از كمك مالى شما) بهتر است. پس مرا با نیرویى كمك كنید تا میان شما و آنان سدّى محكم بسازم.
پارههاى آهن براى من بیاورید تا آنگاه كه میان دو كوه (با انباشتن پارههاى آهن) برابر شد، گفت: بدمید؛ تا وقتى كه آن را (مانند) آتشى گرداند، گفت: مس گداخته و آب شده بیاورید تا روى آهنها بریزم.
(پس از ساختن این دیوار آهنى، یأجوج ومأجوج) نتوانستند از آن بالا روند و نتوانستند در آن رخنهاى پدید آورند.
نکتهها
«رَدم» به بستن شكاف، «صَدف» به كناره وجانب، «قِطر» به مس گداخته و «زُبَر» به قطعههاى بزرگ آهنى گفته مىشود.امام صادق علیه السلام فرمود: تقیّه، سدّى میان شما و مخالفان است كه قابل بالا رفتن از آن و سوراخ كردن نیست.100
100) تفسیر نورالثقلین.
پیامها
از دیدگاه اولیاى الهى، همهى امكانات از خداست. «ما مكّنى فیه ربّى» پیامبران براى رسالت و هدایت مردم، درخواست پول و مادیات از آنان نداشتند.101 «ما مكّنى فیه ربّى خیر»
امكانات مردمى را در راه مصالح آنان باید به كار گرفت. «فاعینونى»
براى رسیدن به هدف، علاوه بر طرح وتقاضا وبودجه، همّت و مشاركت مردمى نیز لازم است. «اعینونى»
گاهى بهجاى كمكهاى مالى باید نیروى انسانى را به كمك طلبید. «فاعینونى»
تركیب آهن و مس (آلیاژ سازى)، ابتكار انبیاست. «آتونى زُبُرالحدید... قِطراً» (امروزه از نظر علمى، اهمیّت این تركیب ثابت شده است.)
محكمكارى و بىنقص انجام دادن كارها، شیوهى انبیاست. «فما اسطاعوا...»
سدّ ذوالقرنین چنان محكم وبزرگ بود كه نمىتوانستند آن را خراب كنند یا از آن بگذرند. «أن یظهروه... له نَقْباً»
در حلّ مشكلات اجتماعى، همیارى مردمى كه صاحبان درد هستند، لازم است. (زیرا نشاط كارى بیشتر مىشود، ارزش زحمات را مىدانند و كمكارى نمىكنند.) «فاعینونى... فما اسطاعوا...»
رهبران لایق، به كمك علم، هنر، سوز و تعاون، از سادهترین افراد و ابزار، بهترین كارها را تولید مىكنند، بنابراین اگر مدیر لایق باشد، كارگران ساده مهمترین پروژهها را انجام دهند. «فاعینونى... فما اسطاعوا...»
101) در سورهى شعراء، پنج مرتبه از قول پنج پیامبر نقل شده است كه به مردم مىگفتند: ما از شما پاداش مادّى نمىخواهیم. پیامبر اسلام نیز مزد رسالت خود را محبّت اهلبیتعلیهم السلام قرار داد، كه ثمرهى محبّت و پیروى از آنان نیز به خود انسان بازمىگردد.