إِذۡ قَالَ لِأَبِيهِ يَـٰٓأَبَتِ لِمَ تَعۡبُدُ مَا لَا يَسۡمَعُ وَلَا يُبۡصِرُ وَلَا يُغۡنِي عَنكَ شَيۡـًٔا
42
تفسیر نور
آنگاه كه (ابراهیم) به پدرش گفت: اى پدر! چرا چیزى را مىپرستى كه نمىشنود و نمىبیند و تو را از هیچ چیز بى نیاز نمىكند؟
نکتهها
پدر حضرت ابراهیم، فوت شده بود و كسى كه در قرآن به عنوان پدر او معرفى شده، سرپرست او عمویش آزر یا شوهر مادرش بوده است.42در روایات اهلبیتعلیهم السلام نیز مىخوانیم كه پدر حضرت ابراهیم موحّد بود و مراد از «أب» در اینجا عموى اوست.
در زبان عربى، كلمهى «أب» معناى وسیعى دارد و بر معلّم و مربّى و حتّى پدر زن نیز گفته مىشود. در روایات نیز از پیامبرصلى الله علیه وآله نقل شده است كه فرمود: «أنا و علىّ اَبَوا هذه الاُمّة»43 من و علىّ پدران این امّت هستیم.
42) تفسیر المیزان.
43) بحار، ج 16، ص 95.
پیامها
مناظرات ابراهیم با عمویش قابل یادآورى و بزرگداشت است. «اذ قال» در نهى از منكر، از نزدیكان خود شروع مىكنیم. «یا اَبتِ»
نهى از منكر مرز سنّى ندارد. (پسر مىتواند بزرگ خانواده را نهى كند، امّا باید احترام آنان را حفظ كند.) «یا اَبتِ»
همیشه كمال افراد به سن آنها بستگى ندارد؛ گاهى فرزند خانه از بزرگترها بهتر مىفهمد. «یا ابت»
ارشاد وتبلیغ نباید همیشه عمومى باشد، بلكه گاهى باید به خود فرد گفته شود. «یا اَبَتِ»
در نهى از منكر، با ایجاد سؤال، وجدان افراد را به قضاوت گیریم. «لم تعبد»
در نهى از منكر، از منكرهاى اعتقادى شروع كنیم. (متأسفانه ما بیشتر سرگرم منكرهاى اخلاقى و اجتماعى هستیم) «لم تعبد»
راه حقّ را فداى عواطف نكنیم. «لابیه لم تعبد» خویشاوندى نباید مانع نهى از منكر شود.
بتپرستى، از فرشته پرستى، انسان پرستى و گاوپرستى بدتر است، زیرا در آنها بینایى و شنوایى و شعور هست، ولى در بت نیست. «مالا یسمع ...»