يَـٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ لَا تَقُولُواْ رَٰعِنَا وَقُولُواْ ٱنظُرۡنَا وَٱسۡمَعُواْ وَلِلۡكَـٰفِرِينَ عَذَابٌ أَلِيمٌ
104
تفسیر نور
اى كسانى كه ایمان آوردهاید! (به پیامبر) نگویید: «راعِنا» مراعاتمان كن، بلكه بگویید: «اُنظرنا» ما را در نظر بگیر، و (این توصیه را) بشنوید و براى كافران عذاب دردناكى است.
نکتهها
برخى از مسلمانان براى اینكه سخنان پیامبر را خوب درك كنند، درخواست مىكردند كه آن حضرت با تأنّى و رعایت حال آنان سخن بگوید. این تقاضا را با كلمه «راعنا» مىگفتند. یعنى مراعاتمان كن. ولى چون این تعبیر در عرف یهود، نوعى دشنام تلقى مىشد، 394 آیه نازل شد كه بجاى «راعنا» بگویید: «انظرنا» تا دشمن سوء استفاده نكند.این اوّلین آیه از آغاز قرآن است كه با خطاب: «یا ایّها الّذین آمنوا» شروع مىشود. و از این به بعد بیش از هشتاد مورد وجود دارد كه با همین خطاب آمده است.
394) راعنا« از مادهى «رعى» به معنى مهلت دادن است. ولى یهود كلمهى »راعنا« را از مادهى «الرعونة» كه به معنى كودنى و حماقت است، مىگرفتند.
پیامها
توجّه به انعكاس حرفها داشته باشید. «لا تقولوا راعنا...» ممكن است افرادى با حسن نیّت سخن بگویند، ولى باید بازتاب آنرا نیز در نظر داشته باشند. دشمن، تمام حركات وحتّى كلمات ما را زیر نظر دارد واز هر فرصتى كه بتواند مىخواهد بهره برده وضربه بزند. «لا تقولوا راعنا...»
اسلام، به انتخاب واژههاى مناسب، بیان سنجیده ونحوهى طرح و ارائه مطلب توجّه دارد. «وقولوا انظرنا»
باید در سخن گفتن با بزرگان ومعلّم، ادب در گفتار رعایت شود. «لا تقولوا راعنا و قولوا...»
اگر دیگران را سفارش به مراعات ادب مىكنیم، باید ابتدا خودمان در سخن با مردم، رعایت ادب را بكنیم. «یا ایها الذین آمنوا» خطاب محترمانه است.
اگر از چیزى نهى مىشود، باید جایگزین مناسب آن معرّفى شود. «لاتقولوا راعنا وقولوا انظرنا»