وَإِذۡ يَرۡفَعُ إِبۡرَٰهِـۧمُ ٱلۡقَوَاعِدَ مِنَ ٱلۡبَيۡتِ وَإِسۡمَـٰعِيلُ رَبَّنَا تَقَبَّلۡ مِنَّآ إِنَّكَ أَنتَ ٱلسَّمِيعُ ٱلۡعَلِيمُ
127
تفسیر نور
و (بیاد آور) هنگامى كه ابراهیم، پایههاى خانه (كعبه) را با اسماعیل بالا مىبرد (ومىگفتند:) پروردگارا از ما بپذیر، همانا تو شنوا و دانایى.
نکتهها
از آیات و روایات متعدّد استفاده مىشود كه خانه كعبه، از زمان حضرت آدم بوده و حضرت ابراهیم علیه السلام آنرا تجدید بنا نموده است. چنانكه آن حضرت در موقع اسكان همسر و فرزندش در سرزمین مكّه مىگوید: «ربّنا انّى اسكنتُ من ذرّیتى بوادٍ غیر ذى زَرع عند بیتك المحرّم» 420 خداوندا بعضى از خاندانم را در این سرزمین خشك و بدون زراعت، در كنار خانهى تو سكونت دادم. بنابراین در زمان شیر خوارگى حضرت اسماعیل علیه السلام نیز اثرى از كعبه وجود داشته است. و در سورهى آل عمران 421 نیز از كعبه به عنوان اوّلین خانه مردم یاد شده است. در آیه مورد بحث نیز سخن از بالا بردن پایههاى خانه بدست ابراهیم علیه السلام است و این تعبیر مىرساند كه اساس خانه كعبه، قبلاً وجود داشته و ابراهیم و اسماعیل علیهما السلام آنرا بالا بردهاند. حضرت على علیه السلام نیز در خطبه قاصعه 422 مىفرماید: خداوند تمام مردم را از زمان حضرت آدم تا ابد، با همین كعبه و سنگهاى آن آزمایش مىنماید.ابراهیم واسماعیل علیهما السلام در كار مساوى نبودند. در حدیث مىخوانیم: ابراهیم بنّایى مىكرد واسماعیل سنگ به دست پدر مىداد. وشاید به سبب همین تفاوت، میان نام آن دو بزرگوار فاصله گذاشته است. «یرفع ابراهیم القواعد من البیت و اسماعیل»
420) ابراهیم، 37.
422) نهجالبلاغه، خطبه 192.
پیامها
بانیان كارهاى نیك را فراموش نكنیم. «اذیرفع» «اذ» یعنى گذشته را یاد كن. در مسیر اهداف الهى، كار بنّایى و كارگرى نیز عبادت است. لذا از خداوند قبولى آنرا مىخواهند. «یرفع ابراهیم القواعد... ربنّا تقبّل منّا»
كار مهم نیست، قبول شدن آن اهمیّت دارد. حتّى اگر كعبه بسازیم، ولى مورد قبول خدا قرار نگیرد، ارزش ندارد. «ربّنا تقبّل»
كارهاى خود را در برابر عظمت خداوند، قابل ذكر ندانیم. حضرت ابراهیم نامى از كار و بنایى خود نبرد و فقط گفت: «ربّنا تقبّل منّا»
در روایات آمده است: از شرایط استجابت و آداب دعا، ستایش خداوند است. ابراهیم علیه السلام دعاى خود را با ستایش پروردگار همراه ساخته است. «انّك انت السمیع العلیم»