فَإِن تَوَلَّوۡاْ فَقُلۡ ءَاذَنتُكُمۡ عَلَىٰ سَوَآءٍ وَإِنۡ أَدۡرِيٓ أَقَرِيبٌ أَم بَعِيدٌ مَّا تُوعَدُونَ
109
تفسیر نور
پس اگر روى برگرداندند پس (به آنان) بگو: به همهى شما بطور یكسان اعلام (خطر) كردم و من نمىدانم آن وعدهاى (از عذاب الهى) كه به شما داده شده، آیا (زمان وقوعش) نزدیك است، یا دور!
نکتهها
سؤال: از آیات و روایات بسیارى استفاده مىشود كه پیامبراسلامصلى الله علیه وآله علم غیب گستردهاى داشتهاند، همانگونه كه در دعاى ندبه مىخوانیم: «و علمته علم ما كان و مایكون الى انقضاء خلقه» یعنى خدایا! تو به پیامبرت، علم گذشته و علم آینده جهان را تعلیم دادى. امّا در آیاتى نظیر آیهى فوق به عباراتى برمىخوریم كه نشانى از عدم علم پیامبر صلى الله علیه وآله است، آیا این آیات و روایات با یكدیگر متناقضند و یا وجه جمعى میان آنها وجود دارد؟پاسخ: علم غیب دو گونه است، بخشى از آن به ذات احدیّت اختصاص دارد و كسى را بر آن راهى نیست، از جمله زمان وقوع قیامت، چنانكه در دعا نیز مىخوانیم: «و بحقّ علمك الّذى استأثرت به لنفسك» خدایا! تو را بحقّ علمى كه آن را مخصوص خودت قرار دادى، امّا بخش دیگرى از آن را خداوند به انبیا واولیا و هركه بخواهد عنایت مىفرماید، آنچنان كه در این آیه مىبینیم: «تلك من انباء الغیب نوحیه الیك»106 همان طور كه بسیارى از مسائل قرآن را امورى غیبى تشكیل مىدهد.
وعدهى الهى براى كفّار، هم شكست و نابودى در جنگها و هم هلاكت و قهر و عذاب در قیامت است. «ما توعدون»
106) آلعمران، 44.
پیامها
بعضى از مردمِ لجوج، حتّى از «رحمة للعالمین» نیز روى برمىگردانند. «و ما ارسلناك الاّ رحمة للعالمین... فاِن تولّوا» انسان مختار است نه مجبور، لذا مىتواند حتّى در برابر دعوت و درخواست انبیا نیز مقاومت و اعراض كند. «فاِن تولّوا»
نباید انتظار داشت كه همهى مردم سخن حقّ را بپذیرند كه این هدف براى انبیا نیز محقّق نشده است. «فاِن تولّوا»
در مقابل لجاجت و اعراض مردم، مسئولیّت خود را از دست ندهیم. «فان تولّوا فقل»
همه مردم بطور یكسان مخاطب هشدارهاى پیامبران هستند و در این میان، جنسیّت، نژاد و زبان مطرح نیست. «آذنتكم على سواء»
(آرى در تبلیغ، همه مردم را با دیدهى یكسان بنگریم) «على سواء»
هر چه را نمىدانیم، با صراحت بگوییم، نمىدانم. «اِن أدرى»
یك سرى علوم، مخصوص به ذات مقدّس خداوند است. «اِن أدرى أقریب»