إِنَّ ٱلَّذِينَ ءَامَنُواْ وَٱلَّذِينَ هَادُواْ وَٱلصَّـٰبِـِٔينَ وَٱلنَّصَـٰرَىٰ وَٱلۡمَجُوسَ وَٱلَّذِينَ أَشۡرَكُوٓاْ إِنَّ ٱللَّهَ يَفۡصِلُ بَيۡنَهُمۡ يَوۡمَ ٱلۡقِيَـٰمَةِۚ إِنَّ ٱللَّهَ عَلَىٰ كُلِّ شَيۡءٍ شَهِيدٌ
17
تفسیر نور
همانا خداوند در قیامت، میان مؤمنان (مسلمان) و یهودیان و صابئین و نصارى و مجوس و مشركان، داورى كرده و حقّ را از باطل جدا خواهد نمود، همانا خداوند بر هر چیزى گواه (و از همه چیز آگاه) است.
نکتهها
در این كه صابئین چه كسانى هستند، سخن بسیار است. بعضى گفتهاند: ستاره پرستند، بعضى ملائكهپرست مىدانند وبعضى مىگویند: اینان گروهى از پیروان نوحعلیه السلام هستند.شخصى از حضرت على علیه السلام پرسید: چرا از مجوس جزیه (نوعى مالیات) گرفته مىشود در حالى كه آنان نه پیامبر داشتند و نه كتاب و جزیه گرفتن مخصوص اهلكتاب است؟! حضرت فرمود: مجوس هم كتاب آسمانى دارند و هم پیامبر الهى. 23
در این آیه میان گروهها با كلمهى «الّذین» فیصله داده شده است، در قیامت نیز حساب مؤمنان بر حقّ، از حساب مشركان منحرف و هر دو از حساب پیروان ادیان آسمانى دیگر جداست. كلمهى «الّذین» سه مرتبه بكار رفته است: درباره مؤمنان، ادیان دیگر ومشركان.
23) تفسیر نورالثقلین ؛ توحید صدوق، ص 306.
پیامها
در نام بردن از گروهها، حقّ مؤمنان واقعى مقدّم است. «الّذین آمنوا» یهودیّت، مسیحیّت، مجوسیّت وصابئیّت همه از ادیان توحیدى و آسمانىاند، چون نام آنان در برابر مشركان برده شده است. «والّذین هادوا... والّذین اَشركوا»
قیامت براى همه است و در آن روز بین همهى گروهها داورى مىشود و تمام دعواها پایان مىپذیرد. «اِنّ اللّه یَفصِل بینهم»
در قیامت، خداوند هم قاضى است و هم شاهد. «اِنّ اللّه یَفصِل - اِنّ اللّه على كلّ شىء شهید»
قضاوتى كامل است كه قاضى اطلاعات همه جانبه داشته باشد. «یَفصِل ... على كلّ شىء شهید»
دعوت به اسلام ومجادله نیكو لازم است، ولى توقّع تمام شدن اختلافات ادیان را در دنیا نداشته باشید. در دنیا همزیستى مسالمتآمیز داشته باشید تا در قیامت خداوند فیصله دهد. «اِنّ اللّه یَفصِل بینهم یوم القیامة»