وَلَوِ ٱتَّبَعَ ٱلۡحَقُّ أَهۡوَآءَهُمۡ لَفَسَدَتِ ٱلسَّمَـٰوَٰتُ وَٱلۡأَرۡضُ وَمَن فِيهِنَّۚ بَلۡ أَتَيۡنَـٰهُم بِذِكۡرِهِمۡ فَهُمۡ عَن ذِكۡرِهِم مُّعۡرِضُونَ
71
تفسیر نور
و اگر حقّ، از هوسهاى آنان پیروى مىكرد، قطعاً آسمانها و زمین و كسانى كه در آنها هستند تباه مىشدند، ولى ما قرآنى به آنها دادیم كه مایهى یاد (وشرف وحیثیّت) آنهاست، امّا آنان از این یاد رویگردانند.
نکتهها
اگر حقّ، تابع هوسهاى مردم باشد، نظام هستى فاسد وتباه مىشود، زیرا:
هوسهاى مردم - حتّى هوسهاى یك نفر - در زمانهاى مختلف، متضاد است.
هوسهاى مردم، مفسده دارد.
خواستههاى مردم، یكبُعدى است وبه ابعاد دیگر وآثار دور ونزدیك توجّه ندارد.
پیامها
حقّ، هرگز نباید تابع تمایلات و خواستههاى مردم باشد. «ولو اتّبع» اشراف كافر، دوست دارند كه دین طبق میل آنان باشد. «ولو اتّبع الحقّ»
حقّ پرستى با هوا پرستى تضاد دارد. «لفسدت»
تمایلات و هوسهاى بشر، جهان را فاسد مىكند. «لفسدت»
نظم موجود در جهان، نشانهى حقّانیّت و حكمت خداوند یكتاست. «و لو اتّبع الحقّ... لفسدت»
در آسمانها، موجودات زنده و با شعور وجود دارد. «مَن فیهنّ»
قرآن وسیلهى تذكّر است. «بذكرهم»
دین، وسیله بیدارى وشرف ملّتها ونجات آنان از نابودى است. «بذكرهم»
گاهى انسان از توجّه به آنچه سبب عزّت و نام نیك اوست اعراض مىكند. «فهم عن ذكرهم معرضون»