وَٱجۡعَل لِّي لِسَانَ صِدۡقٍ فِي ٱلۡـَٔاخِرِينَ
84
وَٱجۡعَلۡنِي مِن وَرَثَةِ جَنَّةِ ٱلنَّعِيمِ
85
تفسیر نور
و در میان آیندگان نام نیكى براى من قرار بده.
و مرا از وارثان بهشت پر نعمت قرار ده.
نکتهها
در آیهى 108 سورهى صافّات كه ماجراى ذبح اسماعیل مطرح شده است مىفرماید: «و تَرَكنا علیه فى الآخرین» یعنى قربانى در مراسم حج را یك سنّت واجب قرار دادیم و به خاطر تسلیم بودن ابراهیم، نام نیك براى او به جاى گذاشتیم و این گونه دعایش را كه مىگفت: «واجعل لى لسان صدق فى الآخرین»، مستجاب كردیم.در آیهى 50 سورهى مریم نیز به دنبال نام حضرت ابراهیم و اسحاق و یعقوب مىفرماید: «و جَعلنا لهم لسان صِدق عَلیّاً» ما نام بلند و نیكو براى آنان قرار دادیم
حضرت علىعلیه السلام فرمود: نام نیك، از دارایى و سرمایه بهتر است.23
در روایات از لسانِ صدق و یادگار نیك، به وجود مبارك حضرت محمّدصلى الله علیه وآله وعلىعلیه السلام تعبیر شده است.24 بعضى سخن پیامبر اكرمصلى الله علیه وآله را كه فرمود: «أنَا دَعوة أبى ابراهیم» یعنى من اثر دعاى پدرم ابراهیم هستم. دلیل این نكته دانستهاند. بنابراین مراد از لسانِ صدق در آیندگان، انبیایى از نسل او هستند كه مكتب توحیدى را زنده نگاه داشتهاند و این آرزو با مقام پیامبرى همچون ابراهیمعلیه السلام، تناسب بیشترى دارد.
در روایات مىخوانیم: هر گاه انسان از دنیا رفت، پروندهى اعمالش بسته مىشود مگر كسى كه صدقهى جاریهاى به جاى گذاشته باشد. مانند: وقف یا كتاب مفیدى كه از او به جاى مانده باشد و یا فرزند صالحى كه براى او دعا كند.25
در روایات آمده است: هر انسانى در بهشت و دوزخ جایگاهى دارد و هنگامى كه وارد دوزخ شود، خانهى بهشتى او را به دیگران مىدهند و آنان وارث مىشوند.26
23) تفسیر نورالثقلین.
24) تفسیر كنزالدقائق.
25) وسائل، ج6، ص293.
26) تفسیر نورالثقلین، ج2، ص31.
پیامها
بقاى نام مكتب و یادگار نیك را از او بخواهیم. «واجعَل لى» ستایشى ارزش دارد كه صادقانه باشد، نه از روى تملّق. «لسان صدق»
آیندگان را به حساب آوردید وقضاوت آیندگان را در نظر بگیرید. «لسان صِدقٍ فى الآخرین»
اتفاق نظر یهود و نصارا و مسلمانان بر عظمت ابراهیم، نمونهى استجابت دعاى اوست. «لسان صِدقٍ فى الآخرین»
انسانهاى بزرگ، هم محبوبیّت دنیوى مىخواهند و هم سعادت اُخروى. «لسان صِدق فى الآخرین»
انسان، بعد از مرگ نیز از دعاى خیر دیگران و سنّتهاى حسنهاى كه بنا نهاده بهرهمند مىشود. «لسان صِدق فى الآخرین»
به طرحهاى كوتاه مدّت قناعت نكنیم. «لسان صدق فى الآخرین»
نعمتهاى بهشتى، در برابر اعمال ما موهبتى بىرنج است. «ورثة جنّةالنّعیم» زیرا ارث، به مالى گویند كه بدون رنج و تلاش به دست آید.