وَيَوۡمَ يُنفَخُ فِي ٱلصُّورِ فَفَزِعَ مَن فِي ٱلسَّمَـٰوَٰتِ وَمَن فِي ٱلۡأَرۡضِ إِلَّا مَن شَآءَ ٱللَّهُۚ وَكُلٌّ أَتَوۡهُ دَٰخِرِينَ
87
تفسیر نور
و(یاد كن) روزى كه در صور دمیده شود، پس هركه در آسمانها وهركه در زمین است به هراس افتد، مگر آن كس كه خدا بخواهد وهمگى خاضعانه نزد او آیند.
نکتهها
كلمهى «دخور» به معناى ذلّت و كوچكى است.در قرآن از دو «نفخ صور» سخن به میان آمده است: یكى نفخهاى كه سبب مرگ همه مىشود و دیگرى نفخهاى كه سبب حیات و حضور مىگردد. در آیهى 68 زمر مىخوانیم: «و نُفِخَ فىالصُّور فَصَعِقَ مَن فىالسموات و مَن فِىالارض الاّ مَن شاءاللّه ثمّ نُفِخ فیه اُخرى فاذا هم قیامٌ یَنظُرون» در صور «اسرافیل» دمیده شود و همهى موجودات آسمانى و زمین مىمیرند، مگر كسانى كه خدا بخواهد، سپس بار دیگر در صور دمیده شود، ناگهان تمام خلایق برخیزند و در انتظار (حساب و جزا) باشند.
مراد از نفخه در این آیه، یا نفخهى اوّل است، به دلیل كلمهى «فزع» و یا نفخهى دوّم، به دلیل «آتوه» و یا هر دو نفخه، به دلیل هر دو كلمه. «واللّه العالم»
در روایات مىخوانیم: مسئول دمیدن در صور، فرشتهاى به نام اسرافیل است. در دعاى امّداوود مىخوانیم: «الّلهم صلّ على اسرافیل حامل عرشك و صاحب الصّور»104
گروهى كه از وحشت وهراس آغاز قیامت درامانند، «الاّ مَن شاءاللّه» در دو آیه بعد معرّفى شدهاند: «مَن جاء بالحسنة فله خیرٌ منها وهم من فَزَع یومئذٍ آمنون» چنانكه در جاى دیگر مىخوانیم: «لایَحزنهم الفَزَع الاكبر»105 نالهى بزرگ آن روز، آنان را محزون نمىكند.
104) تفسیر نورالثقلین.
پیامها
فروپاشى نظام هستى، مرگ انسانها و شروع قیامت، با ایجاد صدایى مهیب (دمیده شدن در صور) صورت مىگیرد. «ینفخ فىالصور» در آسمانها موجودات زنده و مسئول وجود دارند و این موجودات، حشر و قیامت نیز دارند. «من فى السموات - كل أتوه داخرین»
در قیامت همه از درون احساس كوچكى مىكنند. «داخرین»