لَّقَدۡ سَمِعَ ٱللَّهُ قَوۡلَ ٱلَّذِينَ قَالُوٓاْ إِنَّ ٱللَّهَ فَقِيرٌ وَنَحۡنُ أَغۡنِيَآءُۘ سَنَكۡتُبُ مَا قَالُواْ وَقَتۡلَهُمُ ٱلۡأَنۢبِيَآءَ بِغَيۡرِ حَقٍّ وَنَقُولُ ذُوقُواْ عَذَابَ ٱلۡحَرِيقِ
181
ذَٰلِكَ بِمَا قَدَّمَتۡ أَيۡدِيكُمۡ وَأَنَّ ٱللَّهَ لَيۡسَ بِظَلَّامٍ لِّلۡعَبِيدِ
182
تفسیر نور
همانا خداوند سخن كسانى را كه گفتند: خدا فقیر است و ما توانگریم، شنید. به زودى این سخن آنان، و به ناحق كشتن آنان پیامبران را، خواهیم نوشت و به آنان خواهیم گفت: بچشید عذاب آتش سوزان را.
آن (عذاب) به سبب دست آورد قبلى خودتان است و همانا خداوند نسبت به بندگان، ستمگر نیست.
نکتهها
در تفاسیر مىخوانیم كه رسول خدا صلى الله علیه وآله نامهاى به یهود بنىقینقاع نوشت و آنان را به ایمان، نماز، زكات و انفاق، دعوت كرد. وقتى این نامه به دست دانشمند یهودیان به نام «فتحاص» در محل تدریس او رسید، رو به شاگردان و حاضران كرد و با استهزا گفت: طبق این دعوت، خدا فقیر است و ما غنى هستیم. او از ما قرض مىخواهد و وعدهى ربا و اضافه مىدهد!یهودیان زمان رسول خدا صلى الله علیه وآله چون به رفتار نیاكان خود در مورد قتل انبیا راضى بودند، خداوند نسبت قتل را به آنان نیز مىدهد. «و قتلهم الانبیاء»
امام باقرعلیه السلام دربارهى این آیه فرمودند: كسانى كه امام را نسبت به آنچه به او مىدهند فقیر مىدانند، نظیر كسانى هستند كه مىگویند: «انّ اللَّه فقیر»201
201) تفسیر نورالثقلین ؛ بحار، ج 24، ص 278.
پیامها
خدا همهى گفتهها را مىشنود، پس هر حرفى را بر زبان نیاوریم. «لقد سمعاللَّه» جهل وغرور، مرز و نهایت ندارد، تا آنجا كه بشر ناتوان نیازمند مىگوید: خداوند فقیر است و ما غنى هستیم. «ان اللَّه فقیر و نحن اغنیاء»
احساس غنا و بىنیازى، زمینهى سرپیچى از فرامین الهى و استهزاى آنهاست. «نحن اغنیاء»
برخى كوتهفكر، گمان مىكنند ریشهى دستورات الهى نیاز است. «انّ اللَّه فقیر»
همهى گفتارها و كردارها ثبت مىشود. «سنكتب ما قالوا و قتلهم»
گناهِ یاوه گویى دربارهى خداوند، هم سنگِ گناه كشتن انبیاست. «قالوا ان اللَّه فقیر... و قتلهم الانبیاء»
ملاك ارزیابى گفتار و كردار، از هركس كه باشد، حقّ است. حتّى كشتن پیامبران چون ناحق است مورد كیفر واقع مىشود. «قتلهم الانبیاء بغیر حق»
انسان در انجام عمل آزاد است، لذا كارها به خود او نسبت داده مىشود. «قدّمت ایدیكم»
پاداش و كیفر الهى، بر طبق عدالت و بر اساس اعمال آزادانه و آگاهانه خود انسان است. «ذلك بما قدّمت ایدیكم»
كیفرهاى الهى، ظلم خدا بر بشر نیست، بلكه ظلم بشر بر نفس خویشتن است. «انّ اللّه لیس بظلام للعبید»
اگر خداوند افراد بخیل و قاتلان انبیا را مجازات نكند، به فقرا و انبیا ظلم كرده است. «انّ اللّه لیس بظلام للعبید»