إِنَّ ٱلۡمُسۡلِمِينَ وَٱلۡمُسۡلِمَـٰتِ وَٱلۡمُؤۡمِنِينَ وَٱلۡمُؤۡمِنَـٰتِ وَٱلۡقَـٰنِتِينَ وَٱلۡقَـٰنِتَـٰتِ وَٱلصَّـٰدِقِينَ وَٱلصَّـٰدِقَـٰتِ وَٱلصَّـٰبِرِينَ وَٱلصَّـٰبِرَٰتِ وَٱلۡخَـٰشِعِينَ وَٱلۡخَـٰشِعَـٰتِ وَٱلۡمُتَصَدِّقِينَ وَٱلۡمُتَصَدِّقَـٰتِ وَٱلصَّـٰٓئِمِينَ وَٱلصَّـٰٓئِمَـٰتِ وَٱلۡحَـٰفِظِينَ فُرُوجَهُمۡ وَٱلۡحَـٰفِظَـٰتِ وَٱلذَّٰكِرِينَ ٱللَّهَ كَثِيرًا وَٱلذَّٰكِرَٰتِ أَعَدَّ ٱللَّهُ لَهُم مَّغۡفِرَةً وَأَجۡرًا عَظِيمًا
35
زمانى ارزش اين آيه روشن مىشود كه به تبعيضاتى كه عرب و عجم ميان زن و مرد قائل بودند بنگريم و تاريخ دلخراش زن را مطالعه كنيم.
تفاوت ميان زن و مرد در جسم است. روح، زن و مرد ندارد و همهى كمالات بشرى مربوط به روح اوست نه جسم او. لذا همه كمالاتى كه در اين آيه آمده، به صورت يكسان ميان مرد و زن مطرح شده است.
انسان زمانى كامل مىشود كه همهى كمالات را در خود داشته باشد نه فقط بعضى را. «انّ المسلمين ...» نشانهى جامعيّت اسلام آن است كه كمال را در همهى ابعاد اعتقادى، اخلاقى، عملى، فردى و اجتماعى انسان مطرح مىكند. «انّ المسلمين ...»
با تجليل از خوبان، ديگران را به انجام خوبىها تشويق كنيم. «انّ المسلمين ...»
رشد انسان، مرحلهاى و گام به گام است. (ابتدا اسلام با زبان، سپس ايمان با دل، سپس اطاعت، صداقت، صبر و ... «انّ المسلمين ... المؤمنين ... الصابرين ...»
انسان كامل، علاوه بر اقرار به زبان (اسلام) و باور قلبى (ايمان)، بايد شكم و شهوت و زبان خود را كنترل كند.
كنترل شكم با روزه. «الصائمين»
كنترل زبان با صداقت. «الصادقين»
كنترل شهوت با دورى از حرام. «والحافظين فروجهم»
مبارزه با غرور، با داشتن تواضع. «القانتين »
غفلت زدايى با ذكر و ياد خدا. «والذاكرين»
مقاومت در برابر نيشها و نوشها با نيروى صبر. «والصابرين»
غافل نماندن از محرومان با انفاق. «والمتصدّقين»
اسلام هم به كميّت توجّه دارد، هم به كيفيّت. (در مورد مقدار مىفرمايد: «والذاكرين اللّه كثيرا» و در مورد كيفيّت مىفرمايد: « والقانتين» كه اطاعت همراه با فروتنى است.)
زن، حقّ مالكيّت و بخشش مالى دارد. «المتصدّقين والمتصدّقات»
همهى توفيقات خود را از خدا بدانيم. (ذكر خدا در پايان كمالات آمده است.) «و الذاكرين اللّه كثيراً»
زن و مرد، در رشد كمالات معنوى و انسانى و دريافت پاداش يكسانند. «انّ المسلمين والمسلمات... اعدّ اللّه لهم»
عمل نيك، كليد بخشش الهى است. «اعدّ اللّه لهم مغفرة»
ابتدا بخشش الهى، سپس دريافت پاداش الهى. «مغفرة واجراً عظيما»