يَـٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوٓاْ إِذَا نَكَحۡتُمُ ٱلۡمُؤۡمِنَـٰتِ ثُمَّ طَلَّقۡتُمُوهُنَّ مِن قَبۡلِ أَن تَمَسُّوهُنَّ فَمَا لَكُمۡ عَلَيۡهِنَّ مِنۡ عِدَّةٍ تَعۡتَدُّونَهَا فَمَتِّعُوهُنَّ وَسَرِّحُوهُنَّ سَرَاحًا جَمِيلًا
49
تفسیر نور
اى كسانى كه ایمان آوردهاید! هرگاه زنان با ایمان را به همسرى گرفتید و پیش از آن كه با آنان آمیزش كنید طلاقشان دادید، عدّهاى براى شما به عهده آنان نیست تا حسابش را نگهدارید، پس آنها را (با پرداخت مهریه و هدیهى مناسبى) بهرهمند سازید و به طرز شایستهاى رهایشان كنید.
نکتهها
مراد از «نكاح»، عقد ازدواج و مراد از «تماس» آمیزش جنسى و مراد از «سراحاً جمیلاً» طلاق بدون خصومت و خشونت است.«عِدّة» به مدّتى گویند كه زنان پس از طلاق، باید تا پایان آن صبر كنند و همسر دیگرى نگیرند. عدّهى طلاق زن، سه مرتبه حیض شدن و پاك شدن و عدّهى وفات شوهرش چهار ماه و ده روز است.
چند گروه از زنان به عدّه نیاز ندارند: یك گروه كسانى هستند كه پس از عقد، تماس جنسى نداشتهاند، گروه دیگر، زنان یائسهاند كه از بچّهدار شدن مأیوساند. (زنان 50 و 60 ساله)
در آیهى 236 سوره بقره نیز خواندیم كه هدیه مرد به همسر مطلّقهى قبل از آمیزش، باید به قدر معروف و توانایى باشد. «على الموسع قدره و على المقتر قدره متاعاً بالمعروف»
امام باقرعلیه السلام فرمود: این گونه زنان (طلاق داده شده) با وحشت و غصّه و شماتت دیگران به خانهى پدر بر مىگردند و لذا باید به مقدارى كه توان دارید، با هدیه دل آنان را آرام كنید. «فمتّعوهن و سرّحوهنّ»
پیامها
لازمهى ایمان، عمل به دستورهاى خداوند است. «یا أیّها الّذین آمنوا اذا نكحتم...» اختیار طلاق، با مرد است. «طلّقتم» مگر مواردى كه در شرع مشخّص شده است.
مهمترین شرط ازدواج، ایمان است. «آمنوا... نكحتم المؤمنات»
طلاق، نشانهى شكست دینى نیست. «المؤمنات - طلّقتموهنّ»
عدّه، حقّ مرد بر زن است تا اگر خواست رجوع كند، امّا در طلاق قبل از تماس، مرد حقّ رجوع ندارد. «فما لكم علیهنّ من عدّة»
ضربههاى روحى باید جبران شود. در طلاقِ پس از عقد، روحیهّ زن خرد مىشود كه با پرداخت مهریهاى مناسب، بخشى از آن جبران مىشود. «فمتّعوهنّ»
جدایى و طلاق به معناى كینه و خشونت نیست. «سرّحوهنّ سراحاً جمیلاً»