۞ لَّئِن لَّمۡ يَنتَهِ ٱلۡمُنَـٰفِقُونَ وَٱلَّذِينَ فِي قُلُوبِهِم مَّرَضٌ وَٱلۡمُرۡجِفُونَ فِي ٱلۡمَدِينَةِ لَنُغۡرِيَنَّكَ بِهِمۡ ثُمَّ لَا يُجَاوِرُونَكَ فِيهَآ إِلَّا قَلِيلًا
60
تفسیر نور
اگر منافقان و كسانى كه در دلهایشان بیمارى است و آنان كه در مدینه شایعه پراكنى مىكنند (از كارشان) دست بر ندارند، حتماً تو را بر ضّد آنان مىشورانیم، آنگاه جز مدّت كوتاهى نمىتوانند در كنار تو در این شهر بمانند.
نکتهها
«مُرجفون» از «اِرجاف»، به كسانى گفته مىشود كه با شایعهسازى، در جامعهى اسلامى دلهره ایجاد مىكنند. كسانى كه به جبهه نمىرفتند، امّا در شهر شایعه مىكردند كه مسلمانان شكست خوردند و كفّار پیروز شدند یا پیامبر اسلام شهید شد، آنان با این اقدام زشت سبب نگرانى مردم مىشدند.«لنُغرینّك» از «اِغراء» به معناى چسباندن و كنایه از تسلّط همه جانبه است.
این آیه را اگر در ادامه آیه قبل ببینیم، مراد آن است كه منافقان و بیماردلان مدینه مزاحم زنان مؤمن بودند كه خداوند در آیه قبل به زنان دستور پوشش كامل داد و در این آیه به این بیماردلان هشدار مىدهد و ممكن است این آیه مستقل باشد، و مراد این باشد كه با توطئهگرانى كه با جنگ سرد و شایعهسازى، ایجاد دلهره مىكنند برخورد كرده و آنها را قلع و قمع نمایید.
با آن كه تندترین تهدیدها در این آیه آمده و جامعهى اسلامى همواره بزرگترین ضربهها را از شایعه سازان خورده است، امّا متأسفانه در كتب فقهى كمتر به این موضوع توجّه شده و حتّى یكى از مجتهدان كه سالها قاضى بود مىگفت: من 54 كتاب فقهى را گشتم و تحت عنوان «اِرجاف» بابى را نیافتم.
جملهى آخر این آیه «لنغرینّك بهم ثمّ لا یجاورونك ...» را دو گونه مىتوان معنا كرد:
الف: چنان تو را بر آنان مىشورانیم كه همگى قلع و قمع شوند و جز مدّت كمى نتوانند در كنار تو بمانند.
ب: چنان آنان را تار و مار مىكنیم كه جز تعداد كمى از آنان در مجاورت تو باقى نمانند.
پیامها
قبل از برخورد با متخلّفان، اتمام حجّت كنید. «لئن لم ینته... لنغرینّك» سعهى صدر حدّ و اندازه دارد. «لئن لم ینته المنافقون» همیشه تساهل و تسامح جوابگو نیست.
بیمار دلان در كنار منافقانند. «المنافقون - الّذین فى قلوبهم مرض»
قیام مسلمانان، بر اساس انتقام یا هوس نیست، بلكه با اراده و فرمان خداست. «لنغرینّك»
امّت وفادار باید در رهبر ذوب شود و یكى شوند. «لنغرینّك» به جاى «لنغرینّكم»
اوّل كسىكه باید در برابر به مخاطره اندازان امنیّت جامعه قیام كند، رهبر اسلامى است. «لنغرینّك بهم»
اسلام چنان به امنیّت جامعه اهمیّت مىدهد كه فرمانِ اخراج كسانى را كه در میان مردم دلهره و ناامنى ایجاد مىكنند، صادر نموده است. «لَنُغرینّك بهم ثمّ لا یجاورونك»
دشمنان را باید از شورش و اقدام انقلابى مسلمانان ترساند. «لَنُغرینّك بهم ثمّ لا یجاورونك»