وَكَذَّبَ ٱلَّذِينَ مِن قَبۡلِهِمۡ وَمَا بَلَغُواْ مِعۡشَارَ مَآ ءَاتَيۡنَـٰهُمۡ فَكَذَّبُواْ رُسُلِي فَكَيۡفَ كَانَ نَكِيرِ
45
تفسیر نور
و كسانى كه پیش از آنان بودند، (پیامبران را) تكذیب كردند، در حالى كه (كافران قوم تو) به یك دهم آن چه (از قدرت و امكانات) به گذشتگان داده بودیم نرسیدهاند، پس آنان پیامبران مرا تكذیب كردند، پس (ببین) چگونه بود كیفر و عقوبت من (نسبت به آنان).
نکتهها
نظیر این آیه را در آیه 21 سورهى غافر مىخوانیم كه مىفرماید: «أولم یسیروا فى الارض فینظروا كیف كان عاقبة الّذین كانوا من قبلهم كانوا هم اشدّ منهم قوة و اثاراً» آیا در زمین نگشتند و سیر نكردند تا ببینند عاقبت پیشینیانى كه قدرت و آثارشان بیشتر بود چه شد؟ در آیه 9 سورهى روم نیز مىخوانیم: «... كانوا اشدّ منهم قوّة و اثاروا ألارض و عمروها اكثر ممّا عمروها» قدرت آباد كردن پیشینیان بیشتر بود، ولى به خاطر تكذیب پیامبران الهى نابود شدند.آرى، تمدّن و قدرتها و ثروتها و تحولات همیشه در حال پیشرفت نیست بلكه گاهى امكانات و قدرت گذشتگان بیشتر بوده است.
پیامها
آگاهى از تاریخ، مشكلات بزرگ را كوچك جلوه مىدهد و تحّمل آنها را آسان مىكند. «كذّب الّذین من قبلهم... كذّبوا رسلى» گاهى باید دشمن را تحقیر كرد. «و ما بلغوا معشار...»
كفّار با تكیه به قدرت و ثروت خود، حقّ را انكار مىكردند و خداوند فرمود: ثروت شما نسبت به دیگران یك دهم است. «و ما بلغوا معشار...»
جمعیّتها و تمدّنهاى بزرگ، به خاطر تكذیب انبیا نابود شدند. (مشركان مكّه چیزى نیستند نگران نباش.) «كذّبوا رسلى فكیف كان نكیر»
سنّت الهى دربارهى همهى اقوام یكسان است. «فكیف كان نكیر»
در تربیت و ارشاد، گاهى باید از اهرم تهدید (آن هم تهدید مبهم) استفاده كرد. «فكیف كان نكیر»