وَلَوۡ تَرَىٰٓ إِذۡ فَزِعُواْ فَلَا فَوۡتَ وَأُخِذُواْ مِن مَّكَانٍ قَرِيبٍ
51
وَقَالُوٓاْ ءَامَنَّا بِهِۦ وَأَنَّىٰ لَهُمُ ٱلتَّنَاوُشُ مِن مَّكَانِۭ بَعِيدٍ
52
تفسیر نور
و اگر ببینى وقتى كه كافران (از عذاب سخت) فزع كنند و راه گریزى در كار نیست، و از مكانى نزدیك دستگیر شوند (تعجب خواهى كرد).
(و در آن حال) گویند: به او ایمان آوردیم و كجا این دستیابى به ایمان از راه دور (كه توان بر انجام عمل صالحى ندارند) به سودشان خواهد بود.
نکتهها
در این آیات تا آخر سوره، سیمایى از وضع دلخراش جان دادن مشركان ترسیم شده است.كلمهى «تناوش» از «نوش» به معناى گرفتن چیزى به آسانى است.
در تفاسیر شیعه و سنّى روایاتى آمده است كه رسول اكرم صلى الله علیه وآله این آیات را به خروج سفیانى به هنگام قیام حضرت مهدى علیه السلام تفسیر كردهاند كه خداوند از نزدیكترین مكان، آنان را نابود مىكند.
مراد از «مكان قریب» دنیا و «مكان بعید» آخرت است.
پیامها
جزع و فزع و استمداد مشركان، مشكلى از آنان حل نمىكند. «فزعوا فلا فوت» مشركان پناهگاهى ندارند. هر كافرى در لحظهى احساس خطر ایمان مىآورد ولى چه سود. (ایمان انتخابى ارزش دارد نه اضطرارى.) «اخذوا من مكان قریب - قالوا آمنّا»
مرگ هر جا كه آمد فوراً انسان را مىگیرد. «مكان قریب»
عقوبت مشركان از همین دنیا آغاز مىشود. «مكان قریب»
برگشت به دنیا و جبران گذشتهها راهى دور و ناممكن است. «مكان بعید»