وَءَايَةٌ لَّهُمُ ٱلَّيۡلُ نَسۡلَخُ مِنۡهُ ٱلنَّهَارَ فَإِذَا هُم مُّظۡلِمُونَ
37
وَٱلشَّمۡسُ تَجۡرِي لِمُسۡتَقَرٍّ لَّهَاۚ ذَٰلِكَ تَقۡدِيرُ ٱلۡعَزِيزِ ٱلۡعَلِيمِ
38
وَٱلۡقَمَرَ قَدَّرۡنَـٰهُ مَنَازِلَ حَتَّىٰ عَادَ كَٱلۡعُرۡجُونِ ٱلۡقَدِيمِ
39
لَا ٱلشَّمۡسُ يَنۢبَغِي لَهَآ أَن تُدۡرِكَ ٱلۡقَمَرَ وَلَا ٱلَّيۡلُ سَابِقُ ٱلنَّهَارِۚ وَكُلٌّ فِي فَلَكٍ يَسۡبَحُونَ
40
تفسیر نور
و نشانهاى (دیگر) براى آنان شب است كه ما روز را (مانند پوست) از آن بر مىكنیم، پس در تاریكى فرو مىروند.
و خورشید به (سوى) قرارگاه خود روان است، آن نظام تقدیر خداوند عزیز داناست.
و براى ماه نیز منزلگاههایى معین كردهایم، تا همچون شاخه كهنهى خرما برگردد.
نه خورشید را سزاست كه به ماه رسد و نه شب را سزد كه بر روز پیشى گیرد هر كدام در سپهر و مدار معینى شناورند.
نکتهها
«عُرجون» به آن قسمت از خوشهى خرما گفته مىشود كه به درخت وصل است و پس از گذشت زمان به شكل قوس در مىآید.از آین آیات برهان نظم استفاده مىشود كه یكى از برهانهاى اثبات وجود خداوند است.
توجّه دادن مردم به حركت خورشید و ماه و پیدایش شب و روز، تغییراتى كه در ماه دیده مىشود، شناور بودن كرات در آسمان، مدار كرات، عدم اصطكاك كرات و اندازهگیرىهاى دقیق، عالمانه و حكیمانه، نشانهى توجّه اسلام به علم هیئت و ایجاد بسترى مناسب براى تحقیقات دانشمندان در طول تاریخ بوده است.
پیامها
شب، از نشانههاى قدرت و حكمت الهى است. «آیة لهم الیل» یك برنامه ثابت در طول تاریخ، آن هم بدون خلل نشانهى وجود حسابگرى حكیم و علیم است. «ذلك تقدیر العزیز العلیم»
پیدایش شب و روز تصادفى نیست، كار خداست. «نسلخ منه النهار»
مدار حركت خورشید و ماه طورى طراحى شده كه هرگز به یكدیگر برخورد نمىكنند و در ایجاد شب و روز خللى وارد نمىشود. «لا الشمس ینبغى لها ان تدرك القمر»
بر خلاف نظریه ثابت بودن خورشید، قرآن خورشید را داراى حركت مىداند، آن هم حركت جهت دار. «تجرى لمستقرّ لها»
در نظم حاكم بر هستى احدى نمىتواند اخلال كند. «تقدیر العزیز...»
تشبیهات قرآن كهنه شدنى نیست. حركت ماه به حركت خوشه خرما تشبیه شده است. «عاد كالعرجون القدیم»
همهى كرات در مدار خود در حركتند. «كلّ فى فلك یسبحون»
حركت كرات در مدار خود با سرعت است. («یسبحون» یعنى شناى سریع)