إِنَّمَا ٱلتَّوۡبَةُ عَلَى ٱللَّهِ لِلَّذِينَ يَعۡمَلُونَ ٱلسُّوٓءَ بِجَهَـٰلَةٍ ثُمَّ يَتُوبُونَ مِن قَرِيبٍ فَأُوْلَـٰٓئِكَ يَتُوبُ ٱللَّهُ عَلَيۡهِمۡ وَكَانَ ٱللَّهُ عَلِيمًا حَكِيمًا
17
تفسیر نور
بى گمان (پذیرش) توبه بر خدا، براى كسانى است كه از روى جهالت كار بد مىكنند، سپس زود توبه مىكنند. پس خداوند توبهى آنان را مىپذیرد و خداوند، دانا و حكیم است.
نکتهها
این آیه به گوشهاى از شرایط قبولى توبه اشاره مىكند. از جمله آنكه:الف: گناه، از روى نادانى وبىتوجّهى به عواقب گناه باشد، نه از روى كفر و عناد.
ب: زود توبه كند، پیش از آنكه گناه او را احاطه كند، یا خصلت او شود، یا قهر و عذاب الهى فرا رسد.
امام صادقعلیه السلام فرمود: هر گناهى كه انسان مرتكب شود گرچه آگاهانه باشد در حقیقت جاهل است، زیرا خود را در خطر قهر الهى قرار داده است.253
253) تفسیر برهان، ج1، ص354.
پیامها
پذیرفتن توبهى واقعى، از حقوقى است كه خداوند براى مردم، بر عهدهى خودش قرار داده است. «التوبة على اللّه» علمى كه در برابر هوسها وغرائز پایدار نباشد، جهل است. «یعملون... بجهالة»
تا گناه زیاد نشده، توبه آسان است. در این آیه مىخوانیم: «یعملون السوء» كه مراد انجام یك گناه است، ولى در آیهى بعد مىخوانیم: «یعملون السیّئات» كه مراد گناهان زیاد است كه توبه از آن مشكل است.
خداوند، گناهكاران را به توبهى فورى تشویق مىكند. «یتوبون من قریب»
سرعت در توبه، كلید قبولى آن است. «یتوبون من قریب»
توبه باید واقعى باشد، اگر تظاهر به توبه كنیم خدا مىداند. «كان اللَّه علیماً»
پذیرش عذر گناهكاران بىعناد، مطابق با حكمت است. «علیماً حكیما»