سوره نساء - آیه 176 جزء 6 - صفحه 106

    يَسۡتَفۡتُونَكَ قُلِ ٱللَّهُ يُفۡتِيكُمۡ فِي ٱلۡكَلَـٰلَةِ‌ۚ إِنِ ٱمۡرُؤٌاْ هَلَكَ لَيۡسَ لَهُۥ وَلَدٌ وَلَهُۥٓ أُخۡتٌ فَلَهَا نِصۡفُ مَا تَرَكَ‌ۚ وَهُوَ يَرِثُهَآ إِن لَّمۡ يَكُن لَّهَا وَلَدٌ‌ۚ فَإِن كَانَتَا ٱثۡنَتَيۡنِ فَلَهُمَا ٱلثُّلُثَانِ مِمَّا تَرَكَ‌ۚ وَإِن كَانُوٓاْ إِخۡوَةً رِّجَالًا وَنِسَآءً فَلِلذَّكَرِ مِثۡلُ حَظِّ ٱلۡأُنثَيَيۡنِ‌ يُبَيِّنُ ٱللَّهُ لَكُمۡ أَن تَضِلُّواْ‌ وَٱللَّهُ بِكُلِّ شَيۡءٍ عَلِيمُۢ

    176

تفسیر نور
(اى پیامبر!) از تو فتوا مى‌خواهند، بگو: خداوند درباره‌ى (ارث) كلاله (برادر و خواهر پدرى یا پدر و مادرى) به شما چنین فتوا مى‌دهد كه: اگر مردى بمیرد و فرزندى (یا پدر و مادرى) نداشته باشد ولى خواهرى داشته باشد، نصف آنچه به جا گذاشته از آنِ خواهر است و او نیز از خواهرش اگر فرزندى نداشته باشد همه اموال را ارث مى‌برد و اگر دو خواهر باشند، دو سوّم دارایى به جامانده را ارث مى‌برند (هر كدام یك سوّم) و اگر چند برادر و خواهر باشند مرد برابر سهم دو زن ارث مى‌برد. خداوند احكام را براى شما بیان مى‌كند تا گمراه نشوید و خداوند به هر چیز دانا است.

نکته‌ها
در آیه 12 همین سوره آمده بود كه خواهر و برادر از یكدیگر یك ششم ارث مى‌برند و اینجا مى‌فرماید: نصف. این به خاطر آن است كه در آنجا مراد، خواهر و برادر مادرى بود و در اینجا پدرى، یا پدر و مادرى.444

ارث بردن خواهر و برادر از میّت، وقتى است كه او فرزند یا پدر و مادر نداشته باشد. وگرنه نوبت به خواهر و برادر نمى‌رسد.

سوره‌ى نساء با مسائل خانواده آغاز شد و با مسائل خانواده به پایان رسید.


444) تفسیر نمونه.
پیام‌ها
وظیفه‌ى مردم، براى یادگیرى مسائل و احكام دینى، رجوع به رهبران دینى است. «یستفتونك»

دین براى دنیاى مردم برنامه دارد. موضوع ارث از یك جهت موضوعى اقتصادى و از جهتى موضوعى خانوادگى است و دین به لحاظ هر دو جهت، براى آن احكامى مقرّر داشته است. «قل اللّه یفتیكم»

رعایت اولویّت‌ها در تقسیم ارث، بیانگر اولویّت‌ها در رسیدگى به اعضاى فامیل است. پدر ومادر و فرزندان در یك ردیف‌اند، امّا خواهران و برادران در مرحله‌ى بعدى. «لیس له ولد و له اخت»

دو برابر بودن سهم ارث مرد نسبت به زن، بر پایه علم الهى است، نه شرایط خاص اجتماعىِ زمان پیامبر كه زنان ضعیف شمرده مى‌شدند. «واللّه بكل شى‌ء علیم»

پایان سوره نساء