فَقَضَىٰهُنَّ سَبۡعَ سَمَـٰوَاتٍ فِي يَوۡمَيۡنِ وَأَوۡحَىٰ فِي كُلِّ سَمَآءٍ أَمۡرَهَاۚ وَزَيَّنَّا ٱلسَّمَآءَ ٱلدُّنۡيَا بِمَصَـٰبِيحَ وَحِفۡظًاۚ ذَٰلِكَ تَقۡدِيرُ ٱلۡعَزِيزِ ٱلۡعَلِيمِ
12
تفسیر نور
پس آن را (كه به صورت دود بود،) در دو روز در قالب هفت آسمان درآورد و در هر آسمانى امرش را وحى كرد؛ ما آسمان دنیا را به ستارگان زینت دادیم و آن را وسیلهى حفظ (آسمانها) قرار دادیم؛ این است تقدیر خداى توانا و دانا.
نکتهها
گرچه خداوند مىتوانست با یك اراده همه چیز را خلق كند، لكن حكمت او اقتضا مىكرد كه آسمانها را در دو مرحله و دوران خلق نماید.در این آیه، سخن از ستارگان با چند عنوان مطرح شده است:
زینت آسمان. «زینه»
حفاظت از آسمان. «حفاظاً»
چراغ آسمان. «مصابیح»
در سورهى صافّات مىخوانیم: «انّا زیّنا السماء الدنیا بزینة الكواكب و حفظاً من كل شیطان مارد لایسمعون الى الملاء الأعلى و یقذفون من كل جانب دحورا و لهم عذاب واصب»19 ما آسمان نزدیك (پایین) را با ستارگان آراستیم تا آن را از هر شیطان خبیثى حفظ كنیم، آنها نمىتوانند به (سخنان) فرشتگان عالم بالا گوش دهند. زیرا كه از هر سو هدف قرار مىگیرند و به عقب رانده مىشوند و براى آنها عذاب همیشگى است.
رسول خداصلى الله علیه وآله فرمود: اهل بیت من براى ساكنان زمین وسیلهى امان هستند همان گونه كه ستارگان براى آسمانها مایهى امانند.20
19) صافّات، 6 - 9.
20) تفسیر كنزالدقائق.
پیامها
خداوند آسمان را هفت طبقه قرار داده است. «فقضاهنّ سبع سموات» در نزد قدرت خداوند، آفرینش زمین با آفرینش آسمانهاى هفتگانه تفاوتى نمىكند. هر دو را در دو مرحله آفریده است. «فقضاهنّ... فى یومین»
با این كه در هر آسمانى امر و ویژگى خاصّى وجود دارد، امّا همه به یك سرچشمه وصل است. «اوحى...»
برنامههاى هر آسمانى از آسمان دیگر جدا است. («امرها» یعنى امورى كه مربوط به همان آسمان است)
هر چه ستاره دیدهایم و آن چه كه بعداً كشف مىشود، زینتهاى آسمانِ پایینى است و ما از آسمانهاى دیگر خبرى نداریم. «زیّنا السماء الدنیا بمصابیح»
ستارگان، عامل حفاظت آسمانها هستند. «حفظاً»
مقدّرات الهى در دسترس هیچ كس قرار نمىگیرد.«تقدیر العزیز»
هستى، تبلور علم و قدرت الهى است. «ذلك تقدیر العزیز العلیم»
مقدّرات الهى حكیمانه و عادلانه است. «ذلك تقدیر العزیز العلیم»