وَضَلَّ عَنۡهُم مَّا كَانُواْ يَدۡعُونَ مِن قَبۡلُ وَظَنُّواْ مَا لَهُم مِّن مَّحِيصٍ
48
لَّا يَسۡـَٔمُ ٱلۡإِنسَـٰنُ مِن دُعَآءِ ٱلۡخَيۡرِ وَإِن مَّسَّهُ ٱلشَّرُّ فَيَـُٔوسٌ قَنُوطٌ
49
تفسیر نور
و هر چه را كه از پیش همواره مىخواندند، از نزد آنان محو شود، و مىفهمند كه برایشان هیچ راه فرارى نیست.
انسان منحرف از دعاى خیر خسته نمىشود و هرگاه شرّى به او رسد پس بسیار مأیوس و نومید مىشود.
نکتهها
«محیص» به معناى گریز یا محل گریز است. بعضى كلمهى «یؤوس» و «قنوط» را مرادف هم گرفتهاند، ولى فخر رازى مىگوید: یأس، نومیدى در درون است و قنوط، اظهار نومیدى به دیگران است.شاید مراد از خیر در آیه ثروت دنیا باشد چنان كه در جاى دیگر مىخوانیم: اگر كسى از دنیا رفت و خیرى بر جا گذاشت، چنین و چنان كنید. «ان ترك خیراً الوصیة»81
81) بقره، 180.
پیامها
در صحنه قیامت، جلوه حقّ به گونهاى است كه همه معبودهاى باطل رنگ مىبازند و محو مىگردند و پوچى آنها براى مشركان نیز روشن مىشود. «ضلّ عنهم ما كانوا یدعون» مشرك در قیامت، گذشتهى خود را باطل و آیندهى خود را در بن بست مىبیند. «ضلّ... من قبل... من محیص»
انسان از طلب خیر، سیر و خسته نمىشود و به خاطر حرص و آز و افزونخواهى كه جزو سرشت اوست، همهى چیزهاى خوب را براى خود مىخواهد. «لا یسأم الانسان من دعاء الخیر»
انسان منحرف، كمظرفیّت است و در اولین برخورد با سختىها خود را در بن بست مىپندارد. «یؤوس قنوط»