قُلۡ إِنَّمَآ أَنَاْ بَشَرٌ مِّثۡلُكُمۡ يُوحَىٰٓ إِلَيَّ أَنَّمَآ إِلَـٰهُكُمۡ إِلَـٰهٌ وَٰحِدٌ فَٱسۡتَقِيمُوٓاْ إِلَيۡهِ وَٱسۡتَغۡفِرُوهُ وَوَيۡلٌ لِّلۡمُشۡرِكِينَ
6
ٱلَّذِينَ لَا يُؤۡتُونَ ٱلزَّكَوٰةَ وَهُم بِٱلۡـَٔاخِرَةِ هُمۡ كَـٰفِرُونَ
7
تفسیر نور
(اى پیامبر! به مردم) بگو: «همانا من بشرى هستم مثل شما؛ (با این تفاوت كه) به من وحى مىشود كه قطعاً خداى شما یكتا است. پس بدون انحراف به سوى او رو كنید و از او آمرزش بخواهید و واى بر مشركان.
كسانى كه زكات نمىپردازند و آنان همانهایى هستند كه به آخرت كافرند.
نکتهها
با توجّه به این كه حكم زكات در سال دوم هجرى در مدینه نازل شده و این سوره مكى است، مراد از زكات در این آیه كمك مالى است.در احادیث مىخوانیم كه پیامبر اكرمصلى الله علیه وآله سوگند یاد فرمود: نپرداختن زكات خیانت و شرك است10 و هر كس به مقدار قیراطى زكات ندهد، نه مؤمن كامل و نه مسلمان كامل است و نه كرامت دارد، و هر كس زكات ندهد یا یهودى مىمیرد و یا نصرانى.11
در فرهنگ قرآن، بى اعتنایى به پارهاى از دستورات الهى به منزلهى كفر و شرك است.
دربارهى ترك حج مىخوانیم: «و للّه على الناس حج البیت من استطاع الیه سبیلا و من كفر...»12 بر هر كسى كه توان رفتن به حج دارد، واجب است و هر كس كافر شود در كافى آمده است: قلت فمن لم یحج منا فقد كفر فقال: لا، لكن من قال: لیس هذا هكذا فقد كفر.13 طبق این روایت ترك حج كفر نیست، بلكه انكار وجوب حج كفر است.
دربارهى ترك نماز رسولخداصلى الله علیه وآله فرمود: «ما بین المسلم و بین الكافر الاّ ان یترك الصلوة الفریضة متعمداً»14 مسلمانى كه عمداً نماز واجب را ترك كند مثل كافر است.
و در این آیه دربارهى ترك زكات مىخوانیم: «ویل للمشركین الّذین لا یؤتون الزكوة» ترك زكات مانند شرك است).
زكات، بودجهى حكومت اسلامى است و نپرداختن آن به معناى به رسمیّت نشناختن نظام توحیدى است كه همتاى شرك است.
10) بحار، ج 96، ص 29.
11) میزان الحكمه، ماده زكاة.
13) تفسیربرهان.
14) بحار، ج 77، ص 58.
پیامها
در برابر سختترین لجاجتها، از هدف عقب نشینى نكنید. (مشركان تقاضاى انجام تهدیدها را داشتند «فاعمل فاننا عاملون» خداوند دستور مىدهد كه به آنان بگو من مسئول كیفر و مجازات و انجام تهدیدات نیستم، فقط مسئول ابلاغ وحى هستم. «قل انما انا بشر...» توحید، سرلوحهى دعوت انبیاست. «انما الهكم اله واحد»
خداوند یكتا است، در راه او پایدارى كنید. «الهكم الهٌ واحد فاستقیموا الیه»
آینده را با پایدارى در راه توحید، و گذشته را با استغفار و عذرخواهى از درگاه حقّ جبران كنید. «فاستقیموا الیه و استغفروه»
نپرداختن زكات و بىاعتنایى به فقرا، بین شرك و كفر قرار گرفته و پر خطر است. «ویل للمشركین الّذین لا یؤتون الزكوة و هم بالاخرة هم كافرون»
كفر به معاد، سبب نپرداختن زكات مىشود. «لا یؤتون الزكوة و هم بالاخرة هم كافرون»
سرچشمهى نپرداختن زكات یا دنیاپرستى است كه نوعى شرك است و یا باور نداشتن قیامت كه كفر است. «مشركین - كافرون»