إِنَّمَا ٱلسَّبِيلُ عَلَى ٱلَّذِينَ يَظۡلِمُونَ ٱلنَّاسَ وَيَبۡغُونَ فِي ٱلۡأَرۡضِ بِغَيۡرِ ٱلۡحَقِّۚ أُوْلَـٰٓئِكَ لَهُمۡ عَذَابٌ أَلِيمٌ
42
وَلَمَن صَبَرَ وَغَفَرَ إِنَّ ذَٰلِكَ لَمِنۡ عَزۡمِ ٱلۡأُمُورِ
43
تفسیر نور
همانا نكوهش فقط بر كسانى است كه به مردم ستم مىكنند و در زمین به ناحقّ طغیان مىكنند، آنانند كه برایشان عذاب دردناكى است.
و البتّه كسى كه صبر نماید (و مجرم را ببخشد) همانا این از كارهاى استوار است.
نکتهها
قرآن كریم در آیه 91 سوره توبه مىفرماید: «ما على المحسنین من سبیل» بر نیكوكاران هیچ راه نكوهشى نیست. در آیه قبل نیز خواندیم كه بر مظلوم حرجى نیست، اكنون مىفرماید: نكوهش بر ستمگران است.به نظر مىرسد «ظلم»، مربوط به اشرار است گرچه افراد عادى و فقیر باشند ولى «بغى» مربوط به توطئهگران و استعمارگران است.
پیامها
تجاوز به حقوق مردم (حتّى غیر مسلمان و در هر شكل) ناروا و سزاوار پیگیرى و مؤاخذه است. «انّما السبیل على الّذین یظلمون الناس» ظلمى را باید افشا كرد كه رنگ فتنه و فساد و جنبه اجتماعى داشته باشد. «یظلمون الناس و یبغون فى الارض»
گرچه وظیفه مردم در دنیا استمداد و افشاگرى است ولى خداوند هم به حساب ظالمان خواهد رسید. «لهم عذاب الیم»
گذشت از ظالم كار سادهاى نیست، اراده و تصمیم استوار لازم دارد. «من عزم الامور»
خویشتندارى و گذشت (به جاى انتقام) مورد سفارش قرآن است. «و لمن صبر و غفر ان ذلك من عزم الامور»
كسانى اهل گذشت هستند كه صبور باشند. (كلمه «صبر» قبل از كلمه «مغفرت» آمده است) «لمن صبر و غفر»
صبر و گذشت، بستر صفات برجسته انسان است. «و لمن صبر و غفر ان ذلك من عزم الامور»
اسلام دین جامعى است كه هم حقّ مظلوم را به رسمیّت شناخته است و هم راه را براى عفو و گذشت باز گذاشته است. «لهم عذاب الیم... و لمن صبر و غفر»