أَمۡ حَسِبَ ٱلَّذِينَ فِي قُلُوبِهِم مَّرَضٌ أَن لَّن يُخۡرِجَ ٱللَّهُ أَضۡغَـٰنَهُمۡ
29
وَلَوۡ نَشَآءُ لَأَرَيۡنَـٰكَهُمۡ فَلَعَرَفۡتَهُم بِسِيمَـٰهُمۡۚ وَلَتَعۡرِفَنَّهُمۡ فِي لَحۡنِ ٱلۡقَوۡلِۚ وَٱللَّهُ يَعۡلَمُ أَعۡمَـٰلَكُمۡ
30
تفسیر نور
آیا كسانى كه در دلهایشان بیمارى (نفاق و كفر) است، پنداشتهاند كه خداوند هیچ وقت كینهها و حسادتشان را آشكار نخواهد كرد؟
و اگر بخواهیم آنان را به تو مىنمایانیم، آنگاه ایشان را به سیمایشان مىشناسى و در شیوه و آهنگ كلامشان نیز آنان را خواهى شناخت و خداوند (ظاهر و باطن) كارهایتان را مىداند.
نکتهها
«ضَغن» به معناى كینه شدید است.حضرت علىعلیه السلام مىفرماید: هر كس چیزى را به راز در دل نگه دارد، در لابلاى سخنان و در چهرهاش نمایان مىشود.82
هنگامى كه رسول خداصلى الله علیه وآله در غدیر خم، حضرت علىعلیه السلام را به جانشینى خود منصوب كرد، بعضى گفتند: محمّد در بالا بردن بازوى پسر عمویش (از تعصّب فامیلى و فامیل مدارى) كوتاهى نمىكند. آنگاه این آیات نازل شد.83
82) نهجالبلاغه، حكمت 26.
83) تفسیر برهان.
پیامها
سوء استفاده از ستّاریت خداوند عملى منافقانه و بیمار دلى است. «أم حسب» رسوایى گنهكاران مخصوص قیامت نیست، بلكه در دنیا نیز امكان رسوائى هست. «ام... ان لن یخرج اللّه اضغانهم»
با افشاگرى، منافقان را رسوا و خواب خوش را از آنان بگیریم. «ولو نشاء لاریناكهم...»
حسادت و كینه، از عوامل بروز بیمارى نفاق و دورویى است. «فى قلوبهم مرض... أضغانهم»
خلق و خوى درونى انسان، در قیافه و چهره تأثیر گذار است و سیماى انسان تا حدود زیادى بیانگر سیرت اوست. «فلعرفتهم بسیماهم»
نه فقط اصل سخن، بلكه لحن سخن نیز باید مؤدّبانه باشد. بىادبى منافقان در سخن گفتن، نفاق درونى آنان را آشكار مىسازد. «لتعرفنّهم فى لحن القول»