يَـٰٓأَيُّهَا ٱلنَّاسُ إِنَّا خَلَقۡنَـٰكُم مِّن ذَكَرٍ وَأُنثَىٰ وَجَعَلۡنَـٰكُمۡ شُعُوبًا وَقَبَآئِلَ لِتَعَارَفُوٓاْۚ إِنَّ أَكۡرَمَكُمۡ عِندَ ٱللَّهِ أَتۡقَىٰكُمۡۚ إِنَّ ٱللَّهَ عَلِيمٌ خَبِيرٌ
13
تفسیر نور
اى مردم! ما شما را از مرد و زن آفریدیم و شما را تیرهها و قبیلهها قرار دادیم تا یكدیگر را بشناسید، همانا گرامىترین شما نزد خدا، با تقواترین شماست، همانا خدا داناى خبیر است.
نکتهها
بعضى مفسّران این آیه را مرتبط با آیات قبل دانسته و گفتهاند: چون مسخره و غیبت كردن، برخاسته از روحیّهى خودبرتربینى و تحقیر دیگران است، این آیه مىفرماید: ملاك برترى و كرامت، تقواست، نه جنس و نژاد.دراین آیه به سه اصل مهم اشاره شده است: اصل مساوات در آفرینش زن و مرد، اصل تفاوت در ویژگىهاى بشرى و اصل اینكه تقوا ملاك برترى است. البتّه در آیات دیگر قرآن، ملاكهایى از قبیل علم، سابقه، امانت، توانایى و هجرت نیز به چشم مىخورد.
پیامها
مرد یا زن بودن، یا از فلان قبیله وقوم بودن، ملاك افتخار نیست كه اینها كار خداوند است. «خلقنا، جعلنا» تفاوتهایى كه در شكل و قیافه و نژاد انسانها دیده مىشود، حكیمانه و براى شناسائى یكدیگر است، نه براى تفاخر. «لتعارفوا»
كرامت در نزد مردم زودگذر است، كسب كرامت در نزد خداوند مهم است. «اكرمكم عنداللّه»
قرآن، تمام تبعیضهاى نژادى، حزبى، قومى، قبیلهاى، اقلیمى، اقتصادى، فكرى، فرهنگى، اجتماعى و نظامى را مردود مىشمارد و ملاك فضیلت را تقوا مىداند. «ان اكرمكم عنداللّه أتقاكم»
برترىجویى، در فطرت انسان است و اسلام مسیر این خواستهى فطرى را تقوا قرار داده است. «انّ اكرمكم عنداللّه أتقاكم»
ادّعاى تقوا و تظاهر به آن نكنیم كه خدا همه را خوب مىشناسد. «علیم خبیر»