۞ قَالَتِ ٱلۡأَعۡرَابُ ءَامَنَّاۖ قُل لَّمۡ تُؤۡمِنُواْ وَلَٰكِن قُولُوٓاْ أَسۡلَمۡنَا وَلَمَّا يَدۡخُلِ ٱلۡإِيمَٰنُ فِي قُلُوبِكُمۡۖ وَإِن تُطِيعُواْ ٱللَّهَ وَرَسُولَهُۥ لَا يَلِتۡكُم مِّنۡ أَعۡمَٰلِكُمۡ شَيۡـًٔاۚ إِنَّ ٱللَّهَ غَفُورࣱ رَّحِيمٌ
14۞ قَالَتِ ٱلۡأَعۡرَابُ ءَامَنَّاۖ قُل لَّمۡ تُؤۡمِنُواْ وَلَٰكِن قُولُوٓاْ أَسۡلَمۡنَا وَلَمَّا يَدۡخُلِ ٱلۡإِيمَٰنُ فِي قُلُوبِكُمۡۖ وَإِن تُطِيعُواْ ٱللَّهَ وَرَسُولَهُۥ لَا يَلِتۡكُم مِّنۡ أَعۡمَٰلِكُمۡ شَيۡـًٔاۚ إِنَّ ٱللَّهَ غَفُورࣱ رَّحِيمٌ
14تفاوت اسلام با ایمان
1. تفاوت در عمق.
اسلام، رنگ ظاهرى است، ولى ایمان تمسّك قلبى است. امام صادقصلى الله علیه وآله به مناسبت آیهى «و مَن اَحسَنُ من اللَّه صِبغَة»129 فرمود: رنگ الهى اسلام است، و در تفسیر آیهى «فقد استَمسَك بِالعُروَة الوثقى»130 فرمود: تمسّك به ریسمان محكم الهى، همان ایمان است.131
2. تفاوت در انگیزه.
گاهى انگیزهى اسلام آوردن، حفظ یا رسیدن به منافع مادّى است، ولى انگیزهى ایمان حتماً معنوى است. امام صادقعلیه السلام فرمودند: با اسلام آوردن، خون انسان حفظ مىشود و ازدواج با مسلمانان حلال مىشود، ولى پاداش اخروى بر اساس ایمان قلبى است.132
3. تفاوت در عمل.
اظهار اسلام، بدون عمل ممكن است، ولى ایمان باید همراه عمل باشد، چنانكه در حدیث مىخوانیم: «الایمانُ اِقرارٌ وعَمَل و الاسلام اِقرارٌ بلاعَمَل»133 بنابراین در ایمان، اسلام نهفته است، ولى در اسلام ایمان نهفته نیست.
در حدیث دیگرى، اسلام، به مسجد الحرام وایمان به كعبه تشبیه شده كه در وسط مسجدالحرام قرار گرفته است.134
امام باقرعلیه السلام فرمود: ایمان، چیزى است كه در قلب مستقر مىشود و انسان به وسیله آن به خدا مىرسد و عمل، آن باور قلبى را تصدیق مىكند. ولى اسلام چیزى است كه در گفتار و رفتار ظاهر مىگردد، گرچه در قلب جاى نگرفته باشد.135
4. تفاوت در رتبه.
در حدیث مىخوانیم: ایمان، بالاتر از اسلام و تقوا، بالاتر از ایمان و یقین، بالاتر از تقوا است و در میان مردم چیزى كمیابتر از یقین نیست.136
131) كافى، ج2، ص 14.
132) كافى، ج2، ص 24.
133) كافى، ج2، ص24.
134) كافى، ج2، ص52.
135) كافى، ج2، ص26.
136) كافى، ج2، ص51.
ادّعاهاى نابجا را مهار كنیم. «قل لم تؤمنوا»
هر كس حریم خود را حفظ كند و بیش از آنچه هست خود را مطرح نكند. «قولوا اَسلَمنا»
اسلام، امرى ظاهرى است، ولى ایمان، به دل مربوط است. «فى قلوبكم»
با مدّعیان كمال باید به گونهاى سخن گفت كه از رسیدن به كمال ناامید نشوند. «و لمّا یَدخُل الایمان فى قلوبكم»
راه رسیدن به ایمان، اطاعتِ عملى است، نه ادّعاى زبانى. «لما یدخل الایمان... و ان تُطیعوا اللَّه و رسوله...»
اطاعت از پیامبرصلى الله علیه وآله در كنار اطاعت از خدا آمده است و این نشانهى عصمت پیامبر است كه باید او را بدون چون وچرا اطاعت كرد. «ان تُطیعوا اللَّه ورسوله»
خداوند، عادل است وذرّهاى از پاداش عمل انسان را كم نمىكند. (مدیریّت صحیح آن است كه ذرّهاى از حقوق دیگران كمگذاشته نشود.) «لا یَلِتكم من اعمالكم شیئاً»
اطاعت از خدا و رسول، زمینه دریافت بخشش و رحمت الهى است. «تطیعوا... انّ اللّه غفور رحیم»