وَإِذۡ قَالَ مُوسَىٰ لِقَوۡمِهِۦ يَـٰقَوۡمِ ٱذۡكُرُواْ نِعۡمَةَ ٱللَّهِ عَلَيۡكُمۡ إِذۡ جَعَلَ فِيكُمۡ أَنۢبِيَآءَ وَجَعَلَكُم مُّلُوكًا وَءَاتَىٰكُم مَّا لَمۡ يُؤۡتِ أَحَدًا مِّنَ ٱلۡعَـٰلَمِينَ
20
تفسیر نور
و (به یاد آورید) زمانى كه موسى به قوم خود گفت: اى قوم من! نعمت خدا را بر خود یاد آورید، هنگامى كه در میان شما پیامبرانى قرار داد و شما را پادشاهان قرار داد (كه صاحب اختیار مال و جان و ناموس و حكومت شدید) و به شما چیزهایى داد كه به هیچ یك از جهانیان نداده بود.
نکتهها
یاد نعمتها، عامل عشق به خدا، شكر نعمتهاى او و تعبّد و تسلیم در برابر دستورات اوست. «اذكروا نعمة اللّه علكیم»«ملِك» در لغت هم به معناى حاكم و زمامدار و هم به معناى صاحب و مالك آمده است و در روایتى از پیامبرصلى الله علیه وآله نقل شده است: هر كس از بنىاسرائیل كه داراى همسر، خدمتكار و مَركب بود به او ملك مىگفتند. 51 ضمناً اگر ملوك به معناى سلاطین باشد، همهى مردم نمىتوانند پادشاه باشند. بنابراین ملك، به معناى صاحب اختیار است.
نعمتهایى چون: عبور از رود نیل، نزول منّ و سلوى و جوشیدن دوازده چشمهى آب از نعمتهاى ویژهى بنىاسرائیل بود كه این آیه با جملهى «آتاكم ما لم یؤت احداً» به آن اشاره مىكند.
51) تفسیرالمیزان.
پیامها
براى دعوت مردم، باید از اهرم عاطفه استفاده كرد. «یاقوم» باید پیش از دستورات الهى، مردم را با ذكر الطاف الهى، آماده كنیم. «اذكروا نعمة اللَّه...» (در این آیه ذكر نعمتهاست و در آیهى بعد یك فرمان مهم صادر شده است)
از بزرگترین نعمتها، نعمت نبوّت، حكومت و قدرت است. «اذ جَعل فیكم انبیاء و جَعلكم ملوكاً...»
از وظایف انبیا، یادآورى نعمتهاى الهى به مردم است. «اذكروا نعمة اللّه»
قبل از حضرت موسى نیز در میان بنىاسرائیل پیامبرانى وجود داشته كه حضرت موسى وجود آنان را به عنوان نعمت یادآورى مىكند. «جَعل فیكم انبیاء»
انبیا از زمینهسازان حاكمیّت و استقلال بودهاند. (جمله «جَعل فیكم انبیاء» قبل از جمله «جعلكم ملوكاً» آمده است.)
از تاریخ عبرت بگیریم. قوم موسى پس از برخوردارى از لطف ویژه الهى و رسیدن به حكومت، گرفتار ذلت و مسكنت شدند. «لم یؤت احداً منالعالمین» به «باؤا بغضب من اللّه» 52 تبدیل شد.
52) بقره، 61.