أَمۡ تَسۡـَٔلُهُمۡ أَجۡرًا فَهُم مِّن مَّغۡرَمٍ مُّثۡقَلُونَ
40
أَمۡ عِندَهُمُ ٱلۡغَيۡبُ فَهُمۡ يَكۡتُبُونَ
41
أَمۡ يُرِيدُونَ كَيۡدًا فَٱلَّذِينَ كَفَرُواْ هُمُ ٱلۡمَكِيدُونَ
42
أَمۡ لَهُمۡ إِلَـٰهٌ غَيۡرُ ٱللَّهِۚ سُبۡحَـٰنَ ٱللَّهِ عَمَّا يُشۡرِكُونَ
43
تفسیر نور
آیا از آنان مزدى (براى رسالت خود) درخواست مىكنى، كه پرداخت آن بر آنان سنگین است؟
آیا غیب نزد آنان است و ایشان (هر چه را مىخواهند در لوح محفوظ) مىنویسند؟
یا مگر مىخواهند (براى از بین بردن حقّ،) نیرنگى بكار برند؟ (پس بدانند كه) كافران، خود گرفتار كید خواهند شد.
یا براى آنان معبودى جز خداوند است، منزه است خداوند از آنچه براى او شریك قرار مىدهند.
نکتهها
«مَغرم» به خسارتهاى مالى گفته مىشود كه بدون جهت دامن انسان را مىگیرد، و «مُثقل» به معناى تحمّل مشقّت و بار سنگین است.در حوزهى قدرت الهى هیچ شریكى وجود ندارد، زیرا:
خزائن از اوست. «وللّه خزائن السّموات و الارض»31
آفریدن از اوست. «اللّه خالق كلّ شىء»32
علم غیب از اوست. «وللّه غیب السّموات و الارض»33
حكومت و سیطره از اوست. «للّه ملك السّموات و الارض...»34
در مورد برخى سؤالات، منتظر جواب نباشید، گاهى خود سؤال پیام آور است. در این آیات خداوند، سؤالات مختلفى را مطرح كرده است كه هیچ كدام پاسخ داده نشدهاند، زیرا هدف از سؤال، رسیدن به پاسخ نبوده، بلكه بیدار كردن مخالفان بوده است.
باید توجّه داشت كه تكالیف مالى در اسلام نظیر خمس و زكات، مزد رسالت نیست بلكه براى اداره جامعه و برقرارى عدالت اجتماعى و رفع مشكلات گوناگون است.
31) منافقون، 7.
پیامها
انبیا درخواست مزد و پاداش از مردم نداشتند. «ام تسئلهم اجراً» مردم به درخواستِ اجرت از سوى مبلّغ دین حسّاس هستند، در برنامههاى تبلیغى باید به این خصلت توجّه داشت. «فهم من مَغرم مثقلون»
در ارشاد و دعوت مردم به حق، از طرح مسائل مادّى كه سبب خنثى شدن آثار تبلیغ یا نوعى فشار بر مردم است، باید دورى كرد. «فهم من مغرم مثقلون»
استفاده از كمكهاى داوطلبانه كه برخاسته از عشق و معرفت و نشاط است و مردم خود مىپردازند، مانعى ندارد، آنچه منفى است، درخواست مزد از مردم است. «تسئلهم اجراً... مثقلون»
مخالفان انبیا، نه پشتوانه علمى و عقلى دارند و نه پشتوانهاى از عالم غیب. «أم عندهم الغیب»
یكى از شیوههاى دعوت و هدایت، شیوه پرسش و پاسخ است كه قرآن چگونگى پرسیدن را بیان كرده است. «أم... أم... أم... أم...»
كید و نیرنگ دشمنان مقطعى نیست، بلكه دائمى است. «یریدون كیداً»
نتیجهى نیرنگ، به خود افراد باز مىگردد. «یریدون كیداً... هم المكیدون»
سؤالات و اهداف خود را جمعبندى كنیم. «ام لهم اله غیر اللّه»