سوره الرحمن - آیات 41 تا 42 جزء 27 - صفحه 533

    يُعۡرَفُ ٱلۡمُجۡرِمُونَ بِسِيمَـٰهُمۡ فَيُؤۡخَذُ بِٱلنَّوَٰصِي وَٱلۡأَقۡدَامِ

    41

    فَبِأَيِّ ءَالَآءِ رَبِّكُمَا تُكَذِّبَانِ

    42

تفسیر نور
تبهكاران، به سیمایشان شناخته شوند، پس به موهاى سر و قدم‌ها گرفته (و به دوزخ پرتاب) شوند. پس كدام یك از نعمت‌هاى پروردگارتان را انكار مى‌كنید؟

نکته‌ها
«سیما» از «سوم» به معناى نشان و علامت ظاهر است. «نواصى» جمع «ناصیه» به معناى موى جلوى سر است.

گویا این آیه پاسخ سؤالى است كه به دنبال آیه قبل قابل طرح است كه اگر از گناه سؤال نمى‌شود، پس چگونه مجرمان شناخته مى‌شوند، این آیه در پاسخ مى‌فرماید: «یعرف المجرمون بسیماهم»104 مجرمان از چهره و سیمایشان شناخته مى‌شوند؛ البته همان‌گونه كه تبهكاران از سیمایشان شناخته مى‌شوند، نیكوكاران را نیز از سیمایشان مى‌شناسند. «تعرف فى وجوههم نضرة النعیم»105

سیماها در قیامت:

رو سفیدان. «تبیضّ وجوه»106

رو سیاهان. «وجوههم مسودّة»107

چهره‌هایى شادان. «وجوه یومئذ ناضرة»108، «وجوه یومئذ ناعمة»109

صورت‌هایى گرفته و غمگین. «وجوه یومئذ باسرة»110

چهره‌هایى خندان. «وجوه یومئذ مسفرة . ضاحكة مستبشرة»111

صورت‌هایى غبار گرفته و گرد زده. «وجوه یومئذ علیها غبرة»112

چهره‌هایى خوار و ذلیل. «وجوه یومئذٍ خاشعه»113


104) تفسیر المیزان.

105) مطفّفین، 24 .

106) آل عمران، 106.

107) زمر، 60.

108) قیامت، 22.

109) غاشیه، 8 .

110) قیامت، 24.

111) عبس، 38 و 39.

112) عبس، 40 .

113) غاشیه، 2 .

پیام‌ها
افكار و اعمال انسان در چهره او جلوه دارند. «یعرف المجرمون بسیماهم»

مجرم در نهایتِ ذلّت، گرفتار قهر الهى مى‌شود. «فیؤخذ بالنواصى و الاقدام»

آنان كه در دنیا از هیچ گناهى فروگذار نكردند و از موى سر تا نوك پا، مخالف فرمان الهى عمل كردند، در قیامت نیز با موى سر گرفته شده و در عذاب افكنده شوند. «فیؤخذ بالنواصى و الاقدام»

تفكیك خوبان از بدان و شناخته شدن آنان، یكى از نعمت‌هاى الهى است. «فباىّ آلاء ربّكما تكذّبان»