فَمَن لَّمۡ يَجِدۡ فَصِيَامُ شَهۡرَيۡنِ مُتَتَابِعَيۡنِ مِن قَبۡلِ أَن يَتَمَآسَّا فَمَن لَّمۡ يَسۡتَطِعۡ فَإِطۡعَامُ سِتِّينَ مِسۡكِينًاۚ ذَٰلِكَ لِتُؤۡمِنُواْ بِٱللَّهِ وَرَسُولِهِۦۚ وَتِلۡكَ حُدُودُ ٱللَّهِ وَلِلۡكَـٰفِرِينَ عَذَابٌ أَلِيمٌ
4
كسىكه بردهاى براى آزاد كردن نیافت، باید دو ماه پى در پى روزه بگیرد. بر اساس روایات، اگر كسى 31 روز آن را پشت سر هم روزه گرفت، مىتواند باقى روزهها را به صورت متفرقه بگیرد. و این خود تسهیلى است كه از طریق اهل بیت وارد شده است.11
تكرار جمله «قبل ان یتماسا» در این دو آیه، نشان آن است كه قبل از پرداخت جریمه، تماس با همسر ممنوع است.12
12) تفسیر المیزان.
دین جهانى باید قوانینش قابل تطبیق با هر زمانى باشد، تا مردم در بن بست قرار نگیرند. گاهى برده نیست، «فمن لم یجد» و گاهى امكان روزه گرفتن نیست. «فمن لم یستطع» جرائم اسلامى، انواع بركات را براى جامعه در بر دارد:
بردگان را آزاد مىسازد. «فتحریر رقبة»
با روزه گرفتن، افراد را صبور و مقاوم مىكند. «فصیام شهرین متتابعین»
با اطعام، گرسنگان را سیر مىكند. «فاطعام ستین مسكینا»
جریمه باید متنوع و درجهبندى داشته باشد و شرایط زمانى و مكانى و توان افراد در نظر گرفته شود. «فتحریر رقبة... فمن لمیجد... فمن لم یستطع»
احكام الهى تخفیف بردار هست، ولى تعطیل بردار نیست. «فمن لم یجد... فمن لم یستطع...»
در مجازات و جرایم الهى، از اموال یا توان بدنى شما كاسته مىشود ولى در عوض به ایمانتان افزوده مىشود. «فتحریر رقبة... صیام شهرین... اطعام ستین... ذلك لتؤمنوا»
فلسفه جرایم و كیفرها را روشن كنید تا مردم با دلگرمى آنها را بپذیرند. «فتحریر رقبة... ذلك لتؤمنوا»
عمل نكردن به حدود الهى وبىاعتنایى به آن، كفر است. «تلك حدود اللّه و للكافرین»