سوره انعام - آیه 119 جزء 8 - صفحه 143

    وَمَا لَكُمۡ أَلَّا تَأۡكُلُواْ مِمَّا ذُكِرَ ٱسۡمُ ٱللَّهِ عَلَيۡهِ وَقَدۡ فَصَّلَ لَكُم مَّا حَرَّمَ عَلَيۡكُمۡ إِلَّا مَا ٱضۡطُرِرۡتُمۡ إِلَيۡهِ‌ وَإِنَّ كَثِيرًا لَّيُضِلُّونَ بِأَهۡوَآئِهِم بِغَيۡرِ عِلۡمٍ‌ۚ إِنَّ رَبَّكَ هُوَ أَعۡلَمُ بِٱلۡمُعۡتَدِينَ

    119

تفسیر نور
و شما را چه شده كه از آنچه كه نام خداوند بر آن برده شده است نمى‌خورید؟ (و بى‌جهت حلال ما را بر خود حرام مى‌كنید،) در صورتى كه خداوند آنچه را بر شما حرام كرده خودش به تفصیل براى شما بیان كرده است، مگر آنچه (از محرّمات) كه به خوردن آن مضطرّ شدید، همانا بسیارى از مردم، دیگران را جاهلانه به خاطر هوس‌هاى خود گمراه مى‌كنند. قطعاً پروردگارت به متجاوزان آگاه‌تر است.

نکته‌ها
گروهى با شبهه‌افكنى ومقایسه میان حیوان ذبح شده و مرده، مردم را به انحراف كشیده و مى‌گفتند: چرا حیوانى را كه ما مى‌كشیم حلال است و آنچه را خدا مى‌كشد، حرام؟ كه این آیه ضمن هوشیار نمودن مردم، پاسخ آنان را نیز مى‌دهد.
پیام‌ها
هر كس بدون دلیل حلال‌هاى الهى را بر خود حرام كند باید توبیخ شود. «و ما لكم الاّ تأكلوا...» (گویا بعضى از مسلمانان تحت تأثیر سنّت‌هاى جاهلى قرار مى‌گرفتند و حلال‌هایى را بر خود حرام مى‌كردند.)

خوردن گوشت حیوان هم اگر رنگ الهى داشته باشد حلال، و گرنه حرام است. «ذكر اسم اللَّه»

همه‌ى محرّمات الهى، در مكتب آسمانى اسلام بیان شده است. «و قد فصّل لكم ما حرّم علیكم» 463

اصل و قانون كلّى در خوردنى‌ها، حلال بودن است و هر چه حرام باشد، خداوند بیان مى‌كند. «فصّل لكم ما حرّم»

احكام اسلام، بن‌بست ندارد. «الاّ ما اضطررتم الیه»

اضطرار، تكلیف را ساقط مى‌كند. «الاّ ما اضطررتم الیه»

تكلیف‌هاى الهى، متناسب با شرایط زمان، مكان و توان انسان است. «الاّ ما اضطررتم الیه»

استفاده از خوردنى‌هاى حرام، در موارد اضطرارى جایز است. «الاّ ما اضطررتم الیه»

تعیین حلال و حرام، بر پایه‌ى دستورات الهى است. «حرّم علیكم»

جهل و هواپرستى، از عوامل انحراف است. «لیضلّون بأهوائهم بغیر علم»

گمراه ساختن مردم، تجاوز به حقوق جامعه است. «أعلم بالمعتدین»


463) این بیان تفصیلى، اشاره به آیه 115 سوره‌ى نحل است. تفسیر المیزان.