قُلۡ فَلِلَّهِ ٱلۡحُجَّةُ ٱلۡبَـٰلِغَةُ فَلَوۡ شَآءَ لَهَدَىٰكُمۡ أَجۡمَعِينَ
149
تفسیر نور
بگو: دلیل روشن و رسا تنها براى خداوند است، پس اگر مىخواست همهى شما را (به اجبار) هدایت مىكرد.
نکتهها
خداوند، با فطرت توحیدى كه در انسان قرار داده و با هدایت انبیا و عقل، حجّت را بر مردم تمام كرده و راه خیر و شرّ و پایان نیك یا بد هر كدام را هم بیان نموده است. براى خطاكاران هم راه توبه و جبران را باز گذاشته است. معجزههاى روشن انبیا وشیوهى نیكوى دعوت و استدلالهاى محكم آنان وسازگارى دین با فطرت وعقل، حجّت را برمردم تمام كرده است.و با این همه، مشركان جز گمان بى اساس، دلیلى بر شرك خود ندارند و اگر راه غیر خدا را بپویند، از خطاها، ضعفها، محدودیّتهاى علمى و فكرى و هوسها پیروى كردهاند.
در روایات آمده كه خداوند در قیامت به انسان مىفرماید: راه حقّ را مىدانستى یا نمىدانستى؟ اگر بگوید: مىدانستم، مىپرسد: چرا عمل نكردى؟ و اگر بگوید: نمىدانستم، مىپرسد: چرا در پى یاد گرفتن نبودى، این است حجّت بالغهى خدا بر مردم. 505
505) تفسیر نورالثقلین.
پیامها
تنها خداست كه حجت بالغه دارد و همهى ما در پاسخ او عاجز و تهیدست و مقصّریم. «فللّه الحجّة» در راه خدا هیچ گونه ابهام و بهانهاى كه دستاویز مخالفان باشد نیست، نه در استدلال، نه در سابقه، نه در صفات پیامبر و نه در شیوهى برخورد با آنان. «فللّه الحجّة البالغة»
مشیّت خداوند، بر هدایت آزادنه و ارادى انسان و آزادى و اختیار اوست. «فلوشاء لهداكم»
ارادهى خداوند، تخلّفناپذیر است. «فلو شاء لهداكم»