وَلَا تَطۡرُدِ ٱلَّذِينَ يَدۡعُونَ رَبَّهُم بِٱلۡغَدَوٰةِ وَٱلۡعَشِيِّ يُرِيدُونَ وَجۡهَهُۥ مَا عَلَيۡكَ مِنۡ حِسَابِهِم مِّن شَيۡءٍ وَمَا مِنۡ حِسَابِكَ عَلَيۡهِم مِّن شَيۡءٍ فَتَطۡرُدَهُمۡ فَتَكُونَ مِنَ ٱلظَّـٰلِمِينَ
52
تفسیر نور
و كسانى را كه بامداد و شامگاه پروردگارشان را مىخوانند، در حالى كه رضاى او را مىطلبند، از خود مران. چیزى از حساب آنان بر عهدهى تو نیست، و از حساب تو نیز چیزى بر عهده آنان نیست كه طردشان كنى و در نتیجه از ستمگران شوى.
نکتهها
در شأن نزول این آیه آمده است جمعى از كفّار پولدار، چون دیدند فقیرانى مانند عمار و بلال و خباب و ... دور پیامبر را گرفتهاند، پیشنهاد كردند كه آن حضرت، اینان را طرد كند تا آنان گرد او جمع آیند. به نقل «تفسیر المنار» خلیفهى دوّم گفت: به عنوان آزمایش، طرح را بپذیریم، آیهى فوق نازل شد. مشابه این مطلب در سورهى كهف، آیه 28 نیز آمده است.در تفسیر قُرطبى آمده است: پیامبر خدا صلى الله علیه وآله پس از نزول این آیه، از مجلس فقرا بر نمىخاست تا آنكه اوّل فقیران برخیزند.
منظور از خواندن خدا در صبح و شب، ممكن است نمازهاى روزانه باشد. 350
350) تفسیر المیزان.
پیامها
حفظ نیروهاى مخلص و فقیر و مجاهد، مهمتر از جذب سرمایهداران كافر است. «لا تطرد» هدف، وسیله را توجیه نمىكند. براى جذب سران كفر، نباید به مسلمانان موجود اهانت كرد. «لا تطرد»
اسلام، مكتب مبارزه با تبعیض، نژاد پرستى، امتیاز طلبى و باج خواهى است. (با توجّه به شأن نزول)
اغلب طرفداران انبیا، پابرهنگان بودهاند. (با توجّه به شأن نزول)
بهانه گیران، اگر از رهبر و مكتب نتوانند عیب بگیرند، از پیروان و وضع اقتصادى آنان عیبجویى مىكنند. (با توجّه به شأن نزول)
هیچ امتیازى با «ایمان» برابرى نمىكند. «یریدون وجهه»
میزان، حال فعلى اشخاص است. اگر مؤمنان فقیر، خلاف قبلى داشته باشند، حسابشان با خداست. «ما علیك من حسابهم من شىء»
حساب همه با خداست، حتّى رسول اكرم نیز مسئول انتخاب وعمل دیگران نیست، «ما علیك من حسابهم من شىء» و خود نیز حساب و كتاب دارد. «و ما من حسابك علیهم من شىء»
طرد پابرهنگان و محرومان مخلص، ظلم است. «فتكون من الظالمین»