وَكَذَٰلِكَ فَتَنَّا بَعۡضَهُم بِبَعۡضٍ لِّيَقُولُوٓاْ أَهَـٰٓؤُلَآءِ مَنَّ ٱللَّهُ عَلَيۡهِم مِّنۢ بَيۡنِنَآ أَلَيۡسَ ٱللَّهُ بِأَعۡلَمَ بِٱلشَّـٰكِرِينَ
53
تفسیر نور
و این گونه بعضى از مردم را به وسیلهى بعضى دیگر آزمایش كردیم، تا (از روى استهزا) بگویند: آیا اینانند آنها كه خداوند، از میان ما بر آنها منّت نهاده است؟ آیا خداوند به حال شاكران داناتر نیست؟
نکتهها
بارها قرآن، بلند پروازى و پر توقّعى سرمایهداران را مطرح و محكوم كرده است. آنان توقّع داشتند وحى و قرآن بر آنان نازل شود، از جمله: «أءُلقى الذّكر علیه من بیننا» 351 آیا در میان ما وحى بر او نازل شد؟! «لولا نُزّل هذا القرآن على رجل من القریتین عظیم» 352 چرا وحى بر مرد بزرگى از آن دو قریه نازل نشد؟!مؤمن واقعى، شاكر نعمت ایمان است. شخصى نزد امام كاظم علیه السلام از فقر خود شكایت كرد. حضرت فرمود: غنىترین افراد به نظر تو كیست؟ گفت: هارون الرشید. پرسید: آیا حاضرى ایمان خود را بدهى و ثروت او را بگیرى؟ گفت: نه. فرمود: پس تو غنىترى، چون چیزى دارى كه حاضر به مبادله با ثروت او نیستى. 353
351) قمر، 25.
353) تفسیر اطیبالبیان.
پیامها
تفاوتهاى اجتماعى، گاهى وسیلهى آزمایش و شكوفا شدن خصلتها و رشد آنهاست. اغنیا، با فقرا آزمایش مىشوند. «فَتنّا بعضهم ببعض» اغنیا، فقرا را تحقیر مىكنند و خود را ارزشمند مىپندارند. «أهولاء...منبیننا»
فقراى با ایمان، برگزیدگان خدایند. «مَنَّ اللّه علیهم»
پاسخ توهینهاى كافران، با نوازش و مهر الهى به مؤمنان داده مىشود. «أهؤلاء... أعلم بالشاكرین»
منّت الهى بر فقیران، نتیجهى شكر آنان است. «مَنَّ اللّه... بالشّاكرین»
خداوند طبق حكمتش عمل مىكند، نه توقّع مردم. «ألیس اللّه بأعلم بالشّاكرین»
انبیا، نمونه بارز شاكرین هستند. «بالشّاكرین» (فقرایى هم كه هدایت انبیا را پذیرفتهاند، شاكر نعمت هدایت هستند.) «اعلم بالشّاكرین»