وَهُوَ ٱلَّذِي جَعَلَ لَكُمُ ٱلنُّجُومَ لِتَهۡتَدُواْ بِهَا فِي ظُلُمَـٰتِ ٱلۡبَرِّ وَٱلۡبَحۡرِ قَدۡ فَصَّلۡنَا ٱلۡـَٔايَـٰتِ لِقَوۡمٍ يَعۡلَمُونَ
97
تفسیر نور
و اوست كسى كه ستارگان را براى شما قرار داد تا در تاریكىهاى خشكى و دریا، به وسیله آنها راه را یابید. قطعاً ما نشانهها را براى قومى كه آگاه و دانایند به تفصیل روشن ساختیم.
نکتهها
علم هیئت، از قدیمىترین علوم بشرى است و انسان از ستارگان در سفرهاى صحرایى و دریایى بهره مىبرده است. این وسیله ابزارى مطمئن، همیشگى، دست نخورده، طبیعى، عمومى و بى هزینه است.اسلام به مظاهر طبیعت، توجّه خاصّى دارد. نام برخى سورهها از اشیاى طبیعى است. عبادات اسلامى نیز با طبیعیات گره خورده است، همچون: وقت شناسى، قبله شناسى، خسوف و كسوف و نماز آیات، اوّل ماه و هلال. اینها سبب آشنایى مسلمانان با علم هیئت و ایجاد رصدخانههایى در بغداد، دمشق، قاهره، مراغه و اندلس و نگارش كتابهایى در این زمینه به دست مسلمانان شد.
خداوند براى سفرهاى دریایى و صحرایى كه در عمر انسانها به ندرت پیش مىآید، خداوند راهنما قرار داده است، آیا مىتوان پذیرفت كه براى حركت دائمى انسانها و گم نشدنشان در مسیر حق، راهنما قرار نداده باشد؟ و این بیانگر لزوم رسالت و امامت براى هدایت بشر مىباشد.
در احادیث مراد از ستارگان هدایتكننده، رهبران معصوم و اولیاى خدا بیان شده است. 423
423) تفسیر كنزالدقائق.
پیامها
ستارگان، مخلوق خدا و وسیلهى راهیابىاند، (نه آنگونه كه برخى پنداشتند خالق و مدبّرند). «جعل لكمالنّجوم لتهتدوا بها» نظام ستارگانِ آسمان چنان دقیق است كه مىتوان راههاى زمینى را با آن پیدا كرد. «لتهتدوا بها»
شناخت وزن و حجم و میزان فاصله و سرعت حركت و مدار ستارگان و كلاً علم ستارهشناسى و نجوم، به تنهایى انسان را به خدا نمىرساند، باید انسان اراده كند و بخواهد كه از این راه، خدا را بشناسد. «لقوم یعلمون»
(آرى، تنها نگاه به آیینه براى اصلاح سر وصورت كافى نیست، بلكه اراده و تصمیم و اقدام براى اصلاح نیز لازم است، چه بسیارند آیینه فروشانى كه دائماً به آیینه نگاه مىكنند، ولى حتّى یقهى خود را صاف نمىكنند.)