وَإِذَا رَأَوۡاْ تِجَـٰرَةً أَوۡ لَهۡوًا ٱنفَضُّوٓاْ إِلَيۡهَا وَتَرَكُوكَ قَآئِمًاۚ قُلۡ مَا عِندَ ٱللَّهِ خَيۡرٌ مِّنَ ٱللَّهۡوِ وَمِنَ ٱلتِّجَـٰرَةِۚ وَٱللَّهُ خَيۡرُ ٱلرَّٰزِقِينَ
11
تفسیر نور
و چون داد و ستد یا سرگرمى ببینند، (از دور تو) پراكنده و به سوى آن روانه شوند و تو را ایستاده (در حال خواندن خطبه) رها كنند. (به آنان) بگو: آنچه (از فضل و بركت) نزد خداست، از سرگرمى و داد و ستد بهتر است و خداوند بهترین روزى دهندگان است.
نکتهها
در تفاسیر مىخوانیم: پیامبر گرامى اسلامصلى الله علیه وآله مشغول خواندن خطبههاى نماز جمعه بود كه كاروان تجارى همراه با طبل و دُهل و سر و صدا وارد مدینه شد. بیشتر نمازگزاران به سراغ كاروان رفتند و حضرت را كه در حال ایستاده مشغول ایراد خطبه بود، تنها گذاشتند. این آیه نازل شد و آنان را توبیخ كرد.آیه به جاى انتقاد از ترك خطبه و نماز، از تنها گذاردن پیامبر، انتقاد مىكند. آرى، شكستن حرمت رهبر آسمانى از شكستن خطبه و نماز مهمتر است.
آغاز این سوره با بعثت پیامبر اسلام بود و پایان آن، با انتقاد از تنها گذاشتن آن حضرت و این خود هشدار به مؤمنان است.
پیامها
قرآن، از حرص و بىتقوایى در كسب و كار انتقاد مىكند. «و اذا رأوا... انفضّوا الیها» عامل انحراف از یاد خدا، یا مادّیات است و یا نفسانیّات. «تجارة او لهواً»
خطیب جمعه باید در حال ایستاده، به ایراد خطبه بپردازد. «و تركوك قائماً»
هركارى كه اطراف رهبر الهى را خلوت كند، قابل توبیخ است. «و تركوك قائماً»
گرایشهاى مردم، همیشه صحیح و به حق نیست. «و تركوك قائماً»
دو خطبه، جزء نماز جمعه است و استماع آنها لازم است. «و تركوك قائماً»
در تبلیغ، مسایل مادّى را نفى نكنید بلكه برترى معنویات را مطرح كنید. «ما عنداللّه خیر من اللهو و من التجارة»
ملاك ارزشها، حسن عاقبت است نه كامیابىهاى زود گذر. «ما عند اللّه خیر من اللهو و من التجارة»
براى كسب رزق، عبادت را رها نكنید تا به سراغ تجارت بروید. بلكه ابتدا عبادت كنید و سپس به سراغ تجارت بروید، كه رزق به دست خداست. «ما عند اللّه خیر... و اللّه خیر الرازقین»
تجارت تنها راه به دست آوردن رزق نیست، اگر خدا بخواهد از غیر آن هم به شما رزق مىدهد. «و اللّه خیر الرازقین»
خداوند روزى نمازگزاران جمعه را تضمین كرده است. «و اللّه خیر الرازقین»