يَوۡمَ يُكۡشَفُ عَن سَاقٍ وَيُدۡعَوۡنَ إِلَى ٱلسُّجُودِ فَلَا يَسۡتَطِيعُونَ
42
خَـٰشِعَةً أَبۡصَـٰرُهُمۡ تَرۡهَقُهُمۡ ذِلَّةٌ وَقَدۡ كَانُواْ يُدۡعَوۡنَ إِلَى ٱلسُّجُودِ وَهُمۡ سَـٰلِمُونَ
43
تفسیر نور
روزى كه كار بر آنان دشوار شود و به سجده كردن دعوت شوند ولى نتوانند.
دیدگانشان (از ترس) فرو افتاده و ذلّت و خوارى وجودشان را فرا گرفته است. آنان (در دنیا) به سجده دعوت مىشدند در حالى كه سالم بودند (ولى سجده نكردند و امروز دیگر عاجزند.)
نکتهها
مراد از«یُكشف عن ساق» همان اصطلاحى است كه در فارسى مىگوییم: كارد به استخوانش رسیده است.در حدیثى از امام صادقعلیه السلام مىخوانیم: در آن روز بر دهانها مهر زده شود، ترس تمام وجود را فرا گیرد، چشمها خیره و جانها به حنجرهها رسد.36
در سوره فرقان آیه 60 مىخوانیم: «و اذا قیل لهم اسجدوا للرحمن قالوا و ما الرحمن انسجد لما تأمرنا» هرگاه به آنان گفته شود: در برابر خداى رحمان سجده كنید، گویند: رحمن كیست؟ آیا به آنچه دستور مىدهى سجده كنیم؟ آیه مورد بحث كه مىفرماید: «كانوا یدعون الى السجود» اشاره به آن آیه دارد.
مراد از دعوت به سجده در دنیا «كانوا یدعون الى السجود و هم سالمون» یا نداى اذان است كه مردم را به نماز و سجده دعوت مىكند یا آیاتى كه فرمان عبادت دارد و یادستوراتى كه عمل به آن، نوعى سجده و تواضع و فروتنى در برابر خداوند است، بگذریم كه سجده اوج عبادت است.
36) تفسیر نورالثقلین.
پیامها
قیامت، روز بُروز سختىها است. «یكشف عن ساق» قیامت، تجسّم دنیاست. آن كه در دنیا اهل سجده نبوده است، در قیامت، توان سجده ندارد. «یدعون الى السّجود فلا یستطیعون»
كسانى كه از فرصت اختیار و سلامتى استفاده نكنند، در انتظار روزى باشند كه هیچ یك از این فرصت ها را نخواهند داشت. «یدعون الى السّجود و هم سالمون»
مجرم، رویى براى سربلند كردن و نگاه كردن ندارد. «خاشعة ابصارهم»
ذلّت قیامت فراگیر است. «ترهقهم ذلّة»
كسى كه خشوع انتخابى در برابر خدا را نپذیرد، در آن روز خشوع و ذلّت اجبارى را خواهد پذیرفت. «خاشعة... ترهقهم ذلّة»