فَبَدَّلَ ٱلَّذِينَ ظَلَمُواْ مِنۡهُمۡ قَوۡلًا غَيۡرَ ٱلَّذِي قِيلَ لَهُمۡ فَأَرۡسَلۡنَا عَلَيۡهِمۡ رِجۡزًا مِّنَ ٱلسَّمَآءِ بِمَا كَانُواْ يَظۡلِمُونَ
162
تفسیر نور
پس ستمكاران آنان (بنىاسرائیل)، آنچه را به آنان گفته شده بود، بر سخنى دیگر تغییر دادند، ما هم به خاطر ستمپیشگى آنان، عذابى آسمانى بر آنان فرستادیم.
نکتهها
تحریف و تغییر، گاهى آشكار است، مثل تغییر لفظِ «حِطّة» به «حِنطة»، و گاهى با حفظ قالب لفظ، محتوا و روح یك موضوع را عوض مىكنند، نظیر حیلهى بنىاسرائیل براى گرفتن ماهى در روز شنبه كه در آیهى بعد شده مطرح است.پیامبر صلى الله علیه وآله فرمودند: «لاتركبوا ما ارتكب الیهود فتستحلّوا محارم اللّه بادنى الحیل»، آنچه یهودیان مرتكب آن شدند كه با كوچكترین حیله و كلاه شرعى، حرامهاى خدا را حلال مىكردند، شما انجام ندهید. 308
قرآن، سه نوع تحریف را در قانون الهى مطرح مىكند:
تغییر واژهها، مثل بنىاسرائیل كه به جاى گفتن كلمهى «حطّة» یعنى طلب آمرزش و عفو، گفتند: «حِنطة» یعنى گندم.
تغییر زمان، مثل آنكه بنىاسرائیل حوضچههایى را در ساحل دریا ساختند و شنبهها كه صید حرام بود، ماهى در آنها جمع مىشد و روز یكشنبه كه صید اشكالى نداشت، آنها را صید مىكردند و مىگفتند: ما روز شنبه و تعطیل صیدى نكردهایم. «و لقد علمنا الّذین اعتدوا منكم فى السَبت» 309
تغییر روشنفكرانه و دستكارى در تقویم طبیعى، مثل تأخیرانداختن ماههاى حرام در جاهلیّت براى ادامهى جنگ. چون مایل نبودند جنگ را به خاطر فرا رسیدن چهار ماه حرام قطع كنند، ماهها را به تأخیر مىانداختند كه آیه نازل شد. «انّما النسىء زیادة فىالكفر» 310
308) تفاسیر فرقان و درّالمنثور
پیامها
كیفر تحریف وتغییر دستورهاى خدا، قهر وعذاب است. «فبدّل... فارسلنا» تغییرات لجوجانه و بر اساس استهزا، قابل بخشش نیست. «رجزاً من السماء»
همهى كیفرها مربوط به قیامت نیست، بلكه گاهى در دنیا نیز كیفر داده مىشود. «رجزاً من السماء»
سرنوشت انسان به دست خودش است و عذاب، نتیجهى ستم خود اوست. «بما كانوا یظلمون»