وَقَطَّعۡنَـٰهُمۡ فِي ٱلۡأَرۡضِ أُمَمًا مِّنۡهُمُ ٱلصَّـٰلِحُونَ وَمِنۡهُمۡ دُونَ ذَٰلِكَ وَبَلَوۡنَـٰهُم بِٱلۡحَسَنَـٰتِ وَٱلسَّيِّـَٔاتِ لَعَلَّهُمۡ يَرۡجِعُونَ
168
تفسیر نور
و ما آنان (بنىاسرائیل) را در زمین به صورت اُمّتها و گروههایى پراكنده ساختیم، بعضى از آنان صالحند وبرخى (لجوج و حیلهگر و) غیرصالح، و آنان را با نیكىها و بدىها آزمودیم، شاید كه برگردند.
نکتهها
بنىاسرائیل، گاهى به عزّت و قدرت رسیدند، تا شاید شكرگزار شوند و گاهى به سختىها گرفتار شدند تا حسّ توبه و انابه در آنان زنده شود.البتّه در این میان، بعضى صالح و نیكوكار بودند و به حقانیّت اسلام ایمان آوردند و برخى هم در پى دنیاپرستى و لجاجت خویش بودند.
پیامها
انسان، در انتخاب راه و روش آزاد است. «منهم الصالحون و منهم دون ذلك» هنگام انتقاد از یك گروه، باید حقّ خوبانشان ضایع نشود. «منهم الصالحون»
حوادث تلخ و شیرین، ابزار آزمایش الهى است. «بلوناهم بالحسنات و السیئات»
تشویق و تنبیه، مهر و قهر، هر دو سازنده و تربیت كننده است. «بالحسنات و السیئات لعلّهم یرجعون»
تحوّل روحى انسانها و بازگشت به سوى حقّ، از حكمتهاى آزمایش و امتحان الهى است. «لعلّهم یرجعون»