أَوۡ تَقُولُوٓاْ إِنَّمَآ أَشۡرَكَ ءَابَآؤُنَا مِن قَبۡلُ وَكُنَّا ذُرِّيَّةً مِّنۢ بَعۡدِهِمۡ أَفَتُهۡلِكُنَا بِمَا فَعَلَ ٱلۡمُبۡطِلُونَ
173
وَكَذَٰلِكَ نُفَصِّلُ ٱلۡـَٔايَـٰتِ وَلَعَلَّهُمۡ يَرۡجِعُونَ
174
تفسیر نور
یا نگویید: پدران ما پیش از ما مشرك بودند و ما نیز فرزندانى از پس آنان بودیم (و ناچار راهشان را ادامه دادیم)؟ آیا ما را به خاطر عملكرد اهل باطل، مجازات و هلاك مىكنى؟
و ما این گونه آیات خویش را روشن بیان مىكنیم (تا بدانند نور توحید، از آغاز در سرشت آنان بوده است) و شاید آنان (به سوى خداوند و فطرت پاك توحیدى) بازگردند.
نکتهها
اگر گواهى بر ربوبیّت در عالم ذرّ یا فطرت نبود، انسان در دنیا به راحتى خداپرست نمىشد و همواره از نیاكان خود تقلید مىكرد. «او تقولوا انّما اشرك آبائُنا...»پیامها
فطرت خداشناسى در وجود انسان، براى اتمام حجّت از سوى خداوند است و چراغ فطرت، قدرت نور افشانى بر ظلمات محیط را دارد. «او تقولوا انّما اشرك...» جامعه و محیط، انسان را مجبور نمىكند. «أو تقولوا انّما أشرك آبائُنا...»
تقلید در اصول دین، جایز نیست. «أشرك آبائُنا»
عقیده، عمل و شرك نیاكان، بستر اعتقاد، عمل وشرك فرزندان مىشود. «أشرك آبائُنا»
گناه و انحراف خود را به دوش دیگران افكندن، موجّه نیست. «تقولوا انّما أشرك آبائُنا»
اطاعت و احترام نیاكان، تا حدّى است كه انسان را به شرك نكشد. «ذرّیة من بعدهم»
مشركان، باطلگرا مىباشند. «أشرك آبائُنا فعل المبطلون»
در نظام كیفرى خداوند، هیچ كس به گناه دیگرى مؤاخذه نمىشود. «أفتهلكنا بما فعل المبطلون»
آیات الهى، براى توجّهدادن انسانها به میثاق فطرت و سرشت توحیدى است. «نفصّل الآیات ولعلّهم یرجعون»
اصل، توحید است و شرك، عارضى است، لذا قرآن، خواستار بازگشت مشركان بها اصالت انسان است. «لعلّهم یرجعون»